محکم باش و به سیگار بگو: نه!!

کشیدن سیگار یکی از بحث برانگیزترین موضوعات این دهه است. بسیاری از شرکت‌ها و شهرها، کشیدن سیگار در مکان‌های عمومی را ممنوع کرده‌اند و حتی این احتمال به صورت جدی وجود دارد که هزینه بیمه افراد سیگاری را افزایش دهند، زیرا این افراد بیشتر در معرض بیماری‌هایی مانند سرطان، سل و بیماری‌هایی از این دست هستند.

به هر حال، با وجود بیماری‌های مختلف و پیامدهای اجتماعی مهمی که کشیدن سیگار به همراه دارد، هنوز بسیاری از نوجوانان و جوانان به این عادت گرایش دارند. کارشناسان می‌گویند شاید این گرایش جوانان و نوجوانان به سیگار به دلیل قوای بدنی آنها در این سنین است و خود را اینگونه راضی می‌کنند که «چرا باید ما از حالا نگران بیماری باشیم وقتی که سال‌ها بعد می‌خواهد به سراغ ما بیاید؟!».

اگر شما فکر می‌کنید که فرزند جوان یا نوجوان‌تان گرایشی به کشیدن سیگار دارد، باید هر چه سریع‌تر در این کار مداخله کنید. در ادامه با هم راهکارهایی را بررسی می‌کنیم که می‌تواند آنها را در ترک استعمال دخانیات متقاعد کند.

1 - پول با ارزش است و بسیاری کارها می‌تواند انجام دهد

قیمت سیگار بسیار گران است. در کشور ما متوسط قیمت سیگار در حدود هر پاکت، دو تا سه هزار تومان است و عموما محصلین و دانشجویان که درآمد چندانی ندارند و پول توجیبی قابل توجهی هم دریافت نمی‌کنند، سیگار می‌تواند بخش عمده‌ای از این پول را ببلعد.

زمانی را اختصاص دهید و با فرزند خود در مورد ضررهای مالی خرید سیگار صحبت کنید و راههای مناسب هزینه کردن یا پس‌انداز کردن همین پول اندک و محدود را به وی آموزش دهید. اگر باز هم فرزند شما اصرار به کشیدن سیگار داشت، لااقل با توافق یکدیگر بودجه‌ای محدود را برای سیگار اختصاص دهید تا لااقل بدین ترتیب هم میزان سیگاری را که می‌کشد و هم مقدار پولی را که صرف این موضوع می‌کند، محدود شود.

اگر شما فکر می‌کنید که فرزند جوان یا نوجوان‌تان گرایشی به کشیدن سیگار دارد، باید هر چه سریع‌تر در این کار مداخله کنید.

2 - برای فرزند خود دلیل و مدرک ارائه کنید

اگر فرزند شما باور ندارد که استعمال دخانیات می‌تواند بیماری‌های مهلکی مانند سرطان به همراه داشته باشد، می‌توانید برای او مشاوره‌های پزشکی ترتیب دهید و فیلم‌ها، منابع و مآخذی را در اختیارش بگذارید که در مورد عوارض کشیدن سیگار مطالبی ارایه می‌کنند.

این مطالب می‌تواند تاثیری قوی روی فرزند شما بگذارد چون عموما حاوی تجربیات تلخ کسانی است که این راه را پیموده‌اند و به بیماری‌های مختلف ریه، کبد و دیگر اعضای بدن مبتلا شده‌اند. شکی نیست که این منابع، پیامی بسیار قوی را در مورد عاقبت کشیدن سیگاربا خود به همراه دارند.

3 - انگیزه‌های تولید کنندگان سیگار را توضیح دهید

شرکت‌های تولیدکننده سیگار، همیشه سیگار را به عنوان سمبل زیبایی، ظرافت و نکته بینی معرفی می‌کنند. آنها می‌خواهند مشتریان باور کنند که سیگار کشیدن، فرد را شخصیتی مردمی‌تر، زیباتر، باهوش‌تر و موفق‌تر می‌کند.

به نظر شما راهی بهتر از این برای فروش چنین محصولی وجود دارد؟

این تاکتیک به خصوص در بین جوانان و نوجوانان بسیار موثر واقع می‌شود زیرا این گروه دایم به فکر این هستند که تصویری جذاب‌تر و همه پسندتر از خود ارایه کنند. بسیار مهم است که برای جوان و نوجوان خود توضیح دهید که صرف‌نظر از آنچه که شرکت‌های تولیدکننده سیگار می‌خواهند، سیگار هرگز کیفیت زندگی آنها را ارتقا نمی‌دهد، تعداد دوستان آنها را افزایش نمی‌دهد و حتی کمکی در حل سردرگمی‌های آنها هم نیست. انگیزه و تاکتیک‌های شرکت‌های تولید کننده سیگار را برای آنها تشریح کنید و بگویید آنها فقط دنبال منافع خویش هستند و سلامتی مردم برای آنها هیچ اهمیتی ندارد.

4 - از فرزند خود سوال کنید

تیپ گرفتن و ژست سیگار و فشاری که رفقای هم سن و سال جوانان و نوجوانان بر یکدیگر وارد می‌کنند، از دلایل عمده و مشترکی است که برای فرزندان ما انگیزه کشیدن سیگار ایجاد می‌کند، پس باید به اندازه کافی برای فرزند خود وقت بگذارید و هر کاری که می‌توانید انجام دهید تا ارتباطات او را بررسی کنید.

شاید یک نوجوان یا جوان، از سیگار برای غلبه بر افسردگی یا استرس استفاده کند که این موضوع هم در بررسی‌های شما باید هر چه سریع‌تر و دقیق‌تر مشخص شود، زیرا اگر جوانی به این هدف سیگار بکشد، این احتمال وجود دارد که با حل مشکل او بتوان انگیزه استعمال دخانیات را در او از بین برد.

5 – اصلاً کشیدن سیگار خوب است؟

افراد سیگاری معدودی وجود دارند که فکر می‏کنند می‌توانند به این سوال پاسخ روشنی بدهند! حتی اگر جوان یا نوجوانی هم برای غلبه بر استرس و افسردگی سیگار بکشد، هنوز نمی‌تواند پاسخ درستی به این سوال بدهد. گرچه این شیوه و این سوال، راهی برای درمان سیگار کشیدن نیست، اما لااقل می‌تواند بذر تردید را در مورد استعمال دخانیات در ذهن آن‌ها بکارد که شاید در زمان مناسب بتواند مانند کاتالیزوری برای ترک سیگار عمل کند.

تجربه نشان می‌دهد که ترک سیگار چندان هم کار ساده‌ای نیست. با تمام این‌ها این نکته را در نظر داشته باشید که این عادت هر چقدر زودتر ترک شود، میزان آسیب‌های وارده به فرد کاهش می‌یابد و جوان و نوجوان ما می‌تواند زندگی طولانی‌تر و سالم‌تری بدون تنباکو داشته باشد.

تغذیه در سالمندان

با توجه به پیشرفت های پزشکی و بهداشتی، متوسط عمر انسان افزایش یافته و در  کشورهای پیشرفته، این میانگین بیشتر است. فرایند پیر شدن با کاهش تدریجی فعالیت های فیزیکی و افزایش بیماری های مزمن همراه است و به نظر می رسد که بهبود وضعیت تغذیه تا حد زیادی قادر است از این مشکلات پیشگیری کند  یا آنها را تخفیف دهد. به همین دلیل یکی از مسائل مهم سالمندان، مسائل پزشکی و بهداشتی از جمله وضعیت تغذیه آنهاست. با افزایش سن، نیاز سالمندان به انرژی کاهش می یابد و تمایل به مصرف غذا کمتر می شود. در این حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگیرد، میزان دریافت مواد مغذی ضروری در این گروه سنی پایین تر از حد مطلوب خواهد شد. در این بحث به بررسی بعضی از مشکلات تغذیه ای سالمندان و نیز نیازهای تغذیه ای آنها خواهیم پرداخت.

عوامل موثر در ایجاد مشکلات تغذیه ای سالمندان

1- عوامل جسمانی : مانند کاهش کل انرژی مورد نیاز، بیماری های مزمن، بی اشتهایی، تغییر در حس چشایی، خرابی دندان ها، بی تحرکی، ناتوانی جسمی، مشکلات گوارشی، تداخلات دارویی و یا تداخل غذا و داروها

2- مشکلات روحی و روانی : افسردگی، تنهایی، از دست دادن همسر

3- مشکلات اقتصادی : درآمد کم، کمبود امکانات برای تهیه و طبخ غذای مناسب ، زندگی در آسایشگاه

نیازهای تغذیه ای سالمندان

انرژی

با افزایش سن ، میزان نیاز به انرژی کاهش می یابد که می تواند به دلیل کاهش فعالیت جسمی و کاهش توده عضلانی بدن باشد. در صورت دریافت انرژی بیش از حد نیاز مشکلات و عوارضی مانند چاقی، فشار خون، بیماری های قلبی – عروقی برای سالمند ایجاد می شود. میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت است و بر اساس وزن، قد، شرایط فیزیکی و سلامتی وی محاسبه می شود.

پروتئین

با افزایش سن، علاوه بر کاهش توده عضلانی، ذخیره پروتئینی بدن نیز کاهش می یابد و میزان نیاز به پروتـئین با افزایش سن نه تنها کاهش نمی یابد، بلکه ثابت مانده  یا افزایش می یابد، به ویژه در صورت ابتلا به بعضی بیماری ها و یا عفونت ها.  16- 14 در صد از انرژی دریافتی روزانه سالمندان باید از پروتـئین ها به ویژه پروتئـین های با کیفیت بالا تأمین شود. بعضی از سالمندان ممکن است به دلیل مشکلات مالی، پروتـئین کافی دریافت نکنند که این مسئله باید مورد توجه قرار گیرد. البته میزان نیاز به پروتئـین ها نیز در اشخاص مختلف با توجه به شرایط بدنی آنها متفاوت است و گاهی در بعضی از سالمندان بیمار، ممکن است نیاز به کاهش پروتئـین دریافتی باشد.

مایعات

مصرف مایعات  در سالمندان باید به مقدار کافی باشد. علایم کمبود آب در بسیاری از سالمندان ممکن است به صورت خشکی لب ها، گود افتادن چشم ها، تب، یبوست، کاهش حجم ادرار، و تهوع باشد که این مسئله در مورد سالمندانی که در مناطق گرم زندگی می کنند بیشتر شایع است. استفاده از داروهای ادرارآور نیز از عوامل موثر در ایجاد کم آبی در سالمندان می باشد.

ویتامین ها و مواد معدنی

اغلب سالمندان علاقه زیادی به مصرف مکمل های ویتامیـنی دارند که باید از مصرفِ بیش از حد نیاز این مکمل ها خود داری شود.

در مورد ویتامین های محلول در آب، معمولاً کمبودی در سالمندان دیده نمی شود. مگر در سالمندان الکلی که کمبود 

ویتامینB1  می تواند وجود داشته باشد ، یا سالمندانی که دچار سوء تغذیه هستند. همچنین  ممکن است بعضی از سالمندان به علت مشکلات دندان و یا مشکلات گوارشی از خوردن سبزیجات و میوه جات پرهیز کنند ، در حالی که این منابع غذایی تامین کننده ویتامینC  هستند. مصرف زیاد آنتی بیوتیک ها می تواند باعث کمبود ویتامینkشود.

کمبود 

ویتامینD  ممکن است در سالمندان، به ویژه در کسانی که از نور آفتاب دور هستند به وجود آید.

در مورد مواد معدنی باید گفت با رعایت یک برنامه غذایی صحیح می توان مواد معدنی مورد نیاز سالمندان را تا حد زیادی تأمین کرد. فقط باید به میزان کلسیم دریافتی که معمولاً مقدار مصرف آن در سالمندان به میزان توصیه شده نمی رسد توجه شود. عوامل متعددی در کمبود کلسیم در سالمندان نقش دارند. از جمله میزان جذب روده ای کلسیم، کار کلیه ها، متابولیسم استخوان ها، تداخل غذا و دارو، کم تحرکی و عدم مصرف کافی لبنیات به دلیل عدم تحمل لاکتوز. در صورتی که شیر و لبنیات به مقدار کافی مصرف نشود ممکن است نیاز به مصرف مکمل کلسیم باشد که البته تشخیص آن باید توسط پزشک و متخصص تغذیه صورت گیرد. مصرف سدیم هم باید در سالـمندانی که مبتلا به فشار خون، مشکلات قلبی، کلیوی و دیابت هستند، محدود شود.

اساساً سالمندان عزیز باید اصولی کلی زیر را مد نظر داشته باشند :

1- مراجعه به موقع به پزشک و متخصص تغذیه جهت بررسی وضعیت سلامتی و تغذیه  خود و پیروی از یک برنامه غذایی صحیح

2- توجه و رسیدگی مناسب به موقع به بهداشت دهان و دندان

3- مصرف 6-5 لیوان آب در روز

4- استفاده از تمام گروه های غذایی و ایجاد تنوع غذایی در برنامه روزانه

5- مصرف مقادیر کافی میوه جات و سبزیجات

6- استفاده از 

نان های سبوس دار 

7- محدود کردن مصرف غذاهای چرب و شیرینی ها

8- مصرف کافی لبنیات مثل شیر و ماست ( حداقل 2 لیوان شیر یا ماست در روز )

9- سالمندانی که دچار بی خوابی هستند، از مصرف قهوه و چای در بعد از ظهر و شب خود داری کنند و یک فنجان شیرگرم قبل از خواب مصرف کنند.

10- از مصرف چای تا 2 ساعت بعد از غذا اجتناب نمایند و در صورت امکان از لیمو ترش تازه در کنار غذا جهت جذب بهتر آهن غذا استفاده کنند.

11- قرار گرفتن در معرض نور آفتاب به مدت نیم ساعت در روز و استفاده از لباس های رنگ روشن برای تامین ویتامینD لازم توصیه می شود.

12- به کلیه سالمندان محترم توصیه می شود با توجه به شرایط بدنی خود ، نرمش و تحرک روزانه را هر چند به مقدار کم آغاز کنند. حتی 20 دقیقه پیاده روی سبک در هوای آزاد می تواند در ایجاد نشاط و سلامت سالمندان بسیار موثر واقع شود و برای انجام فعالیت های سنگین هم بهتر است ابتدا با پزشک خود مشورت کنند.

خانواده های سالمندان با توجه به حساسیت این دوران از نظر وضع جسمی، روحی و تغذیه ای با حمایت عاطفی از سالمندان و همچنین تهیه غذاهای مطبوع و خوش طعم، همکاری در خرید و تهیه غذا و توجه به مشکلات احتمالی دیگر، می توانند شرایط مطلوبی را برای سالمندان فراهم آورده و میزان مشکلات این دوران را تا حد امکان کاهش دهند.

نکاتی درباره دیابت در سالمندان

در سنین سالمندی بروز دیابت افزایش می ‌یابد، به طوری که در این سنین شیوع دیابت سه برابر پیش از سنین جوانی است.

نشانه‌ های بیماری دیابت در سالمندان کمتر از افراد کم سن و ‌سال مشهود است؛ سالمندان معمولا دچار تشنگی شدید یا افزایش و تکرر ادرار نمی‌ شوند اما ممکن است بی‌ حال و مریض احوال باشند و یا به‌ رغم اشتهای طبیعی، وزن شان به تدریج کم شود. از این رو انجام آزمایش خون برای بررسی وجود قند خون بالا در افراد کهنسال ضروری است و باید به عنوان جزیی از معاینه معمول آن ها به شمار آید زیرا در این افراد ممکن است ماه‌ ها یا سال‌ ها پس از آسیب بافتی ناشی از افزایش قند خون، دیابت تشخیص داده شود.

این نکته را نیز اضافه کنم که معیارهای آزمایشگاهی تشخیص دیابت در سالمندان همچون دیگر گروه‌های سنی است ولی آن چه اهمیت دارد توجه به احتمال وجود دیابت با علامت‌ های بالینی بسیار خفیف‌ و غیراختصاصی و انجام بررسی‌ های آزمایشگاهی لازم برای کشف آن است.

افت قند خون

در هر فرد مبتلا به دیابت، قند خون باید در محدوده طبیعی یعنی 70 تا 110 میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر باشد ولی افرادی که قند خون طبیعی دارند بیش از افرادی که قند خون آن ها بالاتر از محدوده طبیعی است در معرض افت قند خون هستند. افراد جوان در مقایسه با سالمندان، معمولا حملات ناشی از افت قند خون را سریع ‌تر شناسایی و درمان می ‌کنند.

به دنبال افت قند خون تغییراتی در جریان خون مغز روی می‌ دهد که ممکن است سرخرگ ‌های سفت شده سالمندان بتوانند این تغییرات را به راحتی بپذیرند. سالمندان دیابتی که تنها زندگی می‌ کنند، ممکن است بر اثر افت قند خون زمین بخورند یا بی ‌هوش شوند.

پایین افتادن قند خون موجب لرزیدن شخص و در نتیجه پایین آمدن دمای بدن نیز می‌ شود. در افراد سالمند ممکن است به دلایل مختلف، بدون پایین آمدن قند خون نیز دمای بدن پایین بیاید.

اغتشاش شعور یا فراموشی، رنگ‌ پریدگی، تعریق، تحریک ‌پذیری و تاخیر فراوان واکنش ‌ها، از افت قند خون حکایت دارد. در صورت مشاهده این علامت ‌ها باید به سرعت قند خون اندازه‌ گیری شود.

اگر نمی‌ توانید قند خون را اندازه بگیرید، اندکی قند به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید.

انجام حرکات و فعالیت ‌هایی که فرد به آن ها عادت ندارد، می ‌تواند به پایین افتادن قند خون کمک کند. به طور مثال در هوای آفتابی که معمولا سالمندان علاقه به انجام کارهای باغبانی دارند، ممکن است چنین حالتی روی دهد.

توجه داشته باشید که در هوای سرد، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد. لذا در صورت امکان، این گونه مواقع نزد بستگان خود بمانید تا هوا بهتر شود.

فرد سالمند ممکن است خوردن یک وعده غذا را فراموش کند. از این رو بهتر است اوضاع را تحت نظر داشته باشید.

زنان مسن در خطر پوکی استخوان و سرطان سینه هستند

پوکی استخوان خبر نمی کند

پوکی استخوان یا استئوپروز، حالتی است که در اثر تخریب بافت استخوانی، توده‏ استخوان کاهش یافته و سرانجام به شکستگی استخوان منجر می‏شود.

این بیماری علائم زیادی نداشته و تنها زمانی بروز می‌کند که استخوان‌ها به راحتی می‌شکنند. در این زمان فرد متوجه می‌شود دچار پوکی استخوان شده، به همین دلیل معروف به بیماری خاموش قرن است.

تقریبا تمامی افراد مسن و خانم‌ها پس از یائسگی با این بیماری مواجه می‌شوند.

ماده اصلی که سختی و شکل استخوان را به وجود می آورد کلسیم است. ذخیره شدن کلسیم در استخوان قبل از تولد آغاز می‌شود و تا سن 30 سالگی ادامه دارد.

توده استخوان هر فرد معمولا در 30 تا 35 سالگی به بیشترین میزان خود می رسد. پس از این سن کاهش توده استخوانی به صورت یک روند طبیعی آغاز می‌شود که معمولا 30 درصد افرادی که به سن 75 سالگی می رسند، دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می‌شوند.

چه عواملی باعث پوکی استخوان می شوند؟

علت اصلی پوکی استخوان، کمبود کلسیم و ویتامین D در بدن است. هر فرد باید روزانه معادل یک و نیم گرم کلسیم دریافت کند تا دچار پوکی استخوان نشود.

برای کامل شدن فرآیند جذب کلسیم باید دستگاه گوارش، کبد و کلیه فعال باشند. بروز مشکل در کار هر یک از این اندام‌ها موجب می‌شود جذب کلسیم به خوبی صورت نگیرد.

موادغذایی حاوی ویتامین D مانند زرده تخم‌مرغ، روغن ماهی و غلات غنی شده بهترین موادغذایی برای جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان‌ هستند. فراورده‌های لبنی هم کلسیم فراوانی‌ دارند. مصرف روزانه چهار لیوان شیر یا ماست می‌تواند کلسیم بدن را تامین کند. البته فردی که در صورت مصرف فراورده‌های لبنی دچار مشکل گوارشی (مثل نفخ و دل درد) می‌شود، می‌تواند کلسیم را به صورت دارویی مصرف کند. قرص‌های کلسیم باید روزانه در سه وعده همراه با غذا میل شوند تا جذب اندام‌های بدن شوند.

کم‌تحرکی نیز یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش پوکی استخوان در افراد است. تحرک و ورزش موجب افزایش تراکم استخوان‌ها می‌شود.

اگر فعالیت بدنی وجود نداشته باشد یا غذاهای حاوی کلسیم کم مصرف شود به تدریج کلسیم بدن کم شده و استخوان‌ها شکننده می‌شود که به این حالت پوکی استخوان می‌گویند

بیماری‌های مزمن مانند دیابت، بیماری‌های ریوی و بیماری‌های قلبی و عروقی هم باعث می‌شوند، بدن میزان زیادی از کلسیم استخوان‌ها را از دست بدهد و تراکم استخوان‌ها کاهش یابد.

یائسگی و کمبود استروژن، یائسگی زودرس (زیر 45 سال)، سابقه پوکی استخوان در افراد درجه یک خانواده و سابقه شکستگی قبلی، استعمال دخانیات، مصرف زیاد کافئین، زندگی کم‌تحرک، افراد سفیدپوست و نژاد آسیایی، مصرف داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد انعقاد، ضد صرع و سیکلوسپورین به مدت طولانی، وجود یک‌سری بیماری‌های زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید، ناراحتی‌های کلیه و استخوان‌بندی ظریف و کوچک از دیگر عوامل مستعد کننده ابتلای فرد به پوکی استخوان هستند.

علائم ابتلا به پوکی استخوان چیست؟

خمیدگی ستون فقرات (قوز کردن) و کاهش قد از علائم ابتلا به پوکی استخوان هستند، ولی از آنجایی که این موارد تدریجی بوده و چندان مشهود نیست، تشخیص به موقع آن دشوار است.

کمردرد شدید در یک نقطه خاص، درد ناگهانی در ناحیه ستون فقرات و شکستگی‌های بدون دلیل و خودبه خودی استخوان از دیگر نشانه های بیماری پوکی استخوان به شمار می‌روند.

توده استخوانی هر فرد معمولا در سن 30 تا 35 سالگی به بیشترین حد خود می رسد و پس از آن کم شدن توده استخوان به صورت یک روند طبیعی آغاز می‏شود. در سن بالاتر از 60 سال، این بیماری بیشتر شایع بوده و با گذشت هر دهه از عمر بعد از 50 سالگی، خطر ابتلا 2 تا 3 برابر افزایش می‌یابد.

با افزایش سن استخوان‌ها از جمله سر استخوان ران، ستون مهره‌ها و مچ دست نازک و شکننده می‏شوند، به حدی که به راحتی و حتی به خودی خود یا با حرکات ساده‌ای مانند سرفه و عطسه می‏شکنند.

 چه افرادی بیشتر دچار پوکی استخوان می شوند؟

زنان مسن و یائسه، افراد کم تحرک، کسانی که در غذای روزانه آنها لبنیات و مواد حاوی کلسیم کم است، افراد سیگاری و کسانی که الکل مصرف می‌کنند بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند.

این افراد باید نسبت به وضعیت جسمی خود حساسیت داشته باشند و پیگیر چکاپ‌های استخوانی خود باشند که از جمله این چکاپ ها می‌توان به انجام تست سنجش تراکم استخوان اشاره کرد.

چطور از ابتلا به پوکی استخوان جلوگیری کنیم؟

افرادی که در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند، باید برای تشخیص زودرس، قبل از شروع عوارض مورد ارزیابی قرار گیرند و در صورت مبتلا بودن، اقدامات پیشگیرانه صورت گیرد.

انجام تست سنجش تراکم استخوان، بهترین راه برای جلوگیری از پوکی استخوان در افراد مسن است

رژیم غذایی با کلسیم کافی و دریافت مناسب ویتامین D، انجام مرتب تمرینات ورزشی، ترک استعمال سیگار و عدم مصرف الکل، تغذیه مناسب و تحرک کافی از جمله راهکارها به منظور پیشگیری یا کاهش روند ابتلا به پوکی استخوان هستند.

جایگزین کردن هورمون‌های زنانه در زنان یائسه (استروژن درمانی) می‌تواند مانع پوکی استخوان زودرس شود.

چطور جلوی پیشرفت بیماری را بگیریم؟

با اطلاع از وضعیت استخوان‌ها به ویژه در زنان در دوران نزدیک به یائسگی به وسیله مشورت با پزشک، به کاربردن روش تشخیص مناسب و در صورت نیاز تجویز داروهای ویژه می توان از پیشرفت این بیماری و عوارض حاصل از آن پیشگیری کرد.

زنان مسن در خطر پوکی استخوان و سرطان سینه هستند

در جامعه کنونی متوسط طول عمر افزایش یافته و اگر دوره عمر زنان را بین 70 تا 80 سال بگیریم، زنان یک سوم زندگی را در دوره یائسگی طی می‌کنند و با کمبود هورمون استروژن مواجه می‌شوند که عوارضی ایجاد می‌کند.

کمبود هورمون استروژن پس از یائسگی عوارضی مانند پوکی استخوان را در پی دارد. 80 درصد از مبتلایان به پوکی استخوان را در دنیا زنان تشکیل می‌دهند.

پوکی استخوان یا استئوپروز از زمان شروع کاهش تراکم استخوان‌ها در بدن فرد مبتلا، تا بروز اولین نشانه‌ها و علایم آن روند تدریجی دارد. یکی از علائم مهم پوکی استخوان، خمیدگی پشت و کوتاه شدن قد می باشد.

پوکی استخوان از بیماری‌های شایعی است که بعد از 30 سالگی روند آن در افراد آغاز می‌شود.

این نوع بیماری منجر به ده‌ها هزار شکستگی ناتوان کننده در سال می‌شود که عمده این شکستگی‌ها در نواحی گردن، استخوان ران، محورهای ستون فقرات و استخوان‌های مچ دست رخ می‌دهد.

با افزایش سن و شروع دوران میانسالی و پیری، روند کاهش تراکم استخوان‌ها در انسان آغاز می‌شود که موضوعی طبیعی است.

استئوپروز از بیماری‌های بسیار خطرناک قرن محسوب می‌شود که در صورت پیشرفت آن عوارض نامطلوبی چون شکستگی سریع استخوان‌ها و زمین‌گیر شدن فرد و در نهایت در مراحل بسیار پیشرفته، درگیر شدن دیگر اعضا و اندام های حیاتی بدن را هم به دنبال دارد و در مواردی مرگ آفرین هم هست، چون در جراحی‌های شکستگی ممکن است آمبولی ایجاد شود.

خانم‌ها برای جلوگیری از پوکی استخوان، قرص کلسیم و ویتامین D مصرف کنند و استفاده از سویا و استروژن گیاهی هم می‌تواند در جلوگیری از این امر موثر باشد

مسئله دیگری که خانم‌ها در سنین سالمندی با آن مواجه می‌شوند گرگرفتگی است که از نظر روانی ممکن است آزار دهنده باشد، به‌ویژه اگر در شب اتفاق بیفتد و خواب را مختل ‌کند.

اختلال خواب حتماً باید درمان شود، چرا که در طی روز افسردگی و خواب آلودگی را در پی دارد و استروژن‌های گیاهی و تجویز هورمون توسط پزشک بسیار موثر است.

مسائل روانی خاص بعد از یائسگی، بازنشستگی، از دست دادن کار و دوری از فرزندان هم در بیماری‌های دوره سالمندی بسیار شایع است که باید برای آن چاره‌ای اندیشید.

کاهش استروژن در سالمندی ممکن است سبب خشکی و آتروفی سیستم تناسلی و خشکی واژن شود و از طرفی ممکن است رباط‌های رحم را شل کند که زمینه‌های افتادگی رحم و مثانه را تشدید کند.

خشکی واژن هم می‌تواند خارش و سوزش ایجاد کند که بر کیفیت زندگی و سلامت سالمند اثر می گذارد و بر حسب مورد باید درمان شود.

افزایش سن، بیشترین فاکتور مستعد کننده افزایش سرطان است، به عنوان مثال خطر ابتلا به سرطان سینه و سرطان دستگاه تناسلی افزایش می‌یابد. لذا خانم‌ها در دوران سالمندی باید غربالگری سرطان سینه و سرطان سالانه رحم را انجام دهند. برخی خانم‌ها می‌گویند از ما گذشته است و نیازی به پیگیری نداریم در حالی که بیشترین مراقبت باید در سنین سالمندی صورت گیرد.

پوکی استخوان دارید، ولی نمی‌دانید!

پوکی استخوان نه دردی دارد و نه هشداری و خودش را تا روزی که ریشه‌دار و بحرانی شود نشان نمی دهد. آن وقت می‌شود دردهای شبانه‌روزی، می‌شود استخوان‌های ترد و دردناک و شکننده، می‌شود پاهای پرانتزی و ناتوان از راه رفتن، می‌شود کوتاهی قد و خمیدگی.

شما هم از پوکی استخوان می‌ترسید؟ نگران نباشید، ما می‌توانیم با عادات درست راهش را سد کنیم یا اگر آمده است دست‌کم کنترلش سازیم.

شایع‌ترین علل پوکی استخوان کم‌تحرکی و تغذیه نامناسب است

تا دشمن‌تان را بخوبی نشناسید، نمی‌توانید با او مبارزه کنید، بنابراین اگر می‌خواهید علیه پوکی استخوان کاری انجام دهید باید اول درباره‌اش اطلاعات کسب کنید! پوکی‌استخوان با نام علمی استئوپروز، ‌بیماری شایع میان زنان است که در تعریفی ساده می‌توان آن را کم شدن تراکم استخوان‌ها تعریف کرد. این کم شدن تراکم استخوان‌ها گاهی در حدی است که استخوان‌ها در یک دوره سنی (معمولا سالمندی) با کمترین ضربه‌ای شکسته می‌شوند.

این بیماری در سالمندان شایع‌تر است، اما تنها علت آن سالمندی نیست. ژن‌ها، یائسگی، تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی در زندگی مدرن، تماس کم با نور خورشید و حتی مصرف برخی داروها هم می‌توانند سبب‌ساز پوکی‌استخوان شوند.‌

اما پزشکان می‌گویند دلیل این که چنین بیماری در زنان ایرانی شیوع قابل توجهی دارد، اولا در وهله اول عادت نداشتن به تحرک بدنی و ورزش و در وهله دوم بی‌توجهی آن ها به غذاهای پرکلسیم است و به عبارتی دیگر بیشتر زنان ایرانی با الگوی صحیح زندگی که می‌تواند سلامت آن ها را تامین کند، بیگانه‌اند.

همین مشکل سبب شده است سن ابتلا به این بیماری نیز کاهشی چشمگیر داشته باشد و حالا پزشکان مراجعان جوانی دارند که فرآیند پوک شدن استخوان‌ها در آن ها آغاز شده است.

مکمل بله؟ مکمل نه؟

می دانید که مکمل‌ها را نباید بی‌حد و حساب خورد و زیاده‌روی در مصرف آن ها نیز می‌تواند دردسرساز باشد و عوارض خطرناکی در پی داشته باشد. از طرفی خوردن مکمل‌های کلسیم در شرایطی که بدن واقعا کمبود کلسیم داشته باشد، می‌تواند مشکل کمبود کلسیم‌ را رفع کند و مانع از پوکی‌استخوان‌ در آینده شود. اما از کجا می‌شود فهمید چه وقت نیاز به استفاده از مکمل‌های کلسیم است؟

چنانچه احساس می‌کنید که دچار ضعف بنیه شده‌اید و دائم در بدن‌تان احساس درد دارید، به احتمال زیاد زمان آن فرارسیده که با یک آزمایش، سطح کلسیم را در بدن‌تان چک کنید، چرا که ممکن است دچار کمبود کلسیم شده باشید

کلسیم یک ریزمغذی حیاتی در بدن است که به انقباض و انبساط عضلات کمک می‌کند. همچنین رژیم غذایی غنی از کلسیم برای داشتن استخوان‌ها، دندان‌ها و بافت‌های نرم سالم ضروری است. برای جبران کمبود کلسیم و مشکلات مرتبط با آن، معمولا قرص‌های کلسیم تجویز می‌شود که البته مصرف این مکمل‌ها باید زیر نظر پزشک ‌متخصص باشد.

بهترین ریزمغذی‌ها برای تقویت استخوان‌ها

دو ماده کلیدی برای کمک به رشد و تقویت استخوان‌ها، کلسیم و فسفر هستند. علاوه بر این دو ماده معدنی مهم، مصرف سایر ویتامین‌ها، ریزمغذی‌ها، پروتئین‌ها و املاح معدنی نیز در حد متعادل برای حفظ سلامت و تقویت استخوان‌ها ضروری است.

برای دستیابی به این هدف، داشتن برنامه غذایی مناسب در تمام گروه‌های سنی حیاتی است. توجه به این نکته به ویژه در زنان پس از رسیدن به سن 30 سالگی که تراکم استخوان‌ها به تدریج کاهش می‌یابد، بسیار حائز اهمیت است.

آیا پوکی استخوان با یائسگی نسبتی دارد؟

آمارها نشان می‌دهد زنان در طول پنج سال نخست یائسگی، 10 درصد از تراکم استخوانی خود را از دست می‌دهند و نکته هشداردهنده این است که این تحلیل استخوانی، بدون هیچ علامت ابتدایی رخ می‌دهد.

بیماری را درک کنید

شکستگی‌های استخوانی ناشی از این بیماری بسیار دردناک است و به کندی بهبود پیدا می کند و در برخی شرایط حادتر، این شکستگی‌ها به ضعف دائمی استخوان‌ها و مفاصل منجر می‌شود.

علاوه بر این، داروهایی که برای درمان پوکی استخوان استفاده می‌شوند اغلب با درد، واکنش‌های آلرژیک و مشکلات معده‌ای همراه هستند. از این‌رو تنها راه موثر برای پیشگیری، دنبال کردن یک الگوی زندگی پرتحرک، سالم و همچنین رعایت کردن یک رژیم غذایی مناسب است.

سن شروع و شیوع پوکی استخوان

در زنان پوکی استخوان چهار برابر مردان دیده می‏شود. در سال های بعد از یائسگی، مخصوصاً در سال های اول، معمولاً قدرت استخوان با سرعت زیادی کاهش می‏یابد. سپس این سرعت کم می‏شود، ولی روند پوکی استخوان ادامه می‏یابد. زنان، مخصوصاً آن ها که بیشتر از 60 سال دارند بیشترین مبتلایان به پوکی استخوان‏اند.

در مردان با افزایش سن، کاهش ناگهانی و عمده‏ی هورمون های جنسی، چنان که در زنان اتفاق می‏اافتد، پیش نمی‏آید. کاهش تراکم وقدرت استخوان در آن ها خیلی آهسته‏تر اتفاق می‏افتد. اما در 65 تا 70 سالگی، زنان و مردان با یک سرعت استخوان های خود را از دست می‏دهند.

علائم و عوارض پوکی استخوان

پوکی استخوان در مراحل بعدی موجب بروز مشکلات زیر می‏گردد:

- شکستگی خود به خود استخوان با کمترین ضربه، مخصوصاً در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره‏ها که غالباً اولین علامت است.

- کمردرد شدید در نقطه‏ای خاص که نشانه شکستگی است.

- قوز پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می‏‎شود.

- کوتاه شدن قد.

بعضی از محققان عقیده دارند افتادن دندان ها در سال های بالا نیز ناشی از همین پوکی استخوان است.

کوتاه شدن قد، روند طبیعی افزایش سن است، ولی چنانچه کاهش قد قابل توجه بیش از دو و نیم سانتی‏متر باشد (در مقایسه با سن 20 سالگی)، ممکن است همین، اولین علامت پوکی استخوان باشد

از نمونه‏های شکستگی های خود به خودی این است که شاید روزی که فرد خم می‏شود تا ساک خرید روزانه‏اش را بردارد و به خرید برود، دردی شدید در پهلویش احساس می‏کند و بعداً متوجه می‏شود که دنده‏ای شکسته دارد. وقتی بیماری خیلی شدید باشد، فشارهای خفیفی مثل خم شدن به جلو، بلند کردن جاروبرقی، عطسه یا سرفه کردن می‏تواند باعث شکستگی مهره شود.

شکستگی های ناحیه لگن، معمولاً در اثر افتادن و سقوط کردن فرد رخ می‏دهند. این شکستگی‏ها در بین شکستگی های دیگر از همه بدتر است، زیرا می‏تواند حتی خطر مرگ در پی داشته باشد. نیمی از افرادی که هم زنده می‏مانند معمولاً تا آخر عمر معلول بوده، چنانچه نمی‏توانند بدون مراقبت دایمی زندگی کنند و برای همه‏ی عمر به عصا یا چهار پایه‏های مخصوص راه رفتن افراد معلول (واکر) نیاز دارند.

به هر ترتیب چنانچه بیش از یکی از علائم بالا در شما هست حتماً به پزشک مراجعه کنید.

به خاطر داشته باشید ممکن است هیچ علامتی مشاهده نشود، ولی به پوکی استخوان دچار شده باشید. پس بهترین راه، پیشگیری از بروز پوکی استخوان است

توصیه‌هایی ساده برای حفظ سلامت سالمندان

به مناسبت هفته سلامت و موضوع آن که سالمندی و سلامت است مطلب زیر را در اختیار شما قرار می دهیم.

همه ما شخص مسن و کهنسالی را در خانواده مان داریم ، با دادن این مطلب به آنها به سلامتی شان کمک کنیم.

- روزانه بطور مرتب ورزش کنید، پیاده‌روی بسیار مفید است.

- با دوستانتان مشاعره نمایید، جدول حل کنید و یا بازی های فکری انجام دهید.

- به صورت سالانه، معاینات دوره‌ای دندانپزشکی را انجام دهید.

- از چرت‌زدن های روزانه خودداری کنید و یا تعداد آن را کم کنید.

سالمندان از نوشیدن مایعات زیاد بعد از ساعت 8 شب خودداری کنند

- برای خارج کردن جرم، گوشتان را دستکاری نکنید.

-  وسایلی که همیشه از آن استفاده می‌کنید مانند عینک یا کلید را در یک جای مشخص قرار دهید.

- در فواصل زمانی، حداقل 2 ساعت یکبار، اقدام به تخلیه ادرار کنید.

- 6 تا 8 لیوان مایعات در طول روز بنوشید.

- به اخبار رادیو و تلویزیون گوش دهید و برای دیگران بازگو نمایید.

- حداقل دو ساعت قبل از خواب ورزش نکنید تا باعث اختلال خواب نشود.

- از لیز نبودن کف‌پوش حمام اطمینان حاصل نموده و از پادری‌های پلاستیکی مخصوص کف حمام استفاده نمایید.

- از جوانه غلات مانند: جوانه گندم، جوانه عدس و جوانه ماش که سرشار از ویتامین‌های گروه ب و ویتامین ث می‌باشند، استفاده نمایید.

- در یک ساعت معین در شب به رختخواب بروید و یک ساعت معین در صبح بیدار شوید.

- از خوابیدن در محیط‌های پر سر و صدا و در نور زیاد خودداری کنید.

- مصرف دو تا سه بار ماهی در هفته می‌تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی-عروقی و آلزایمر را کاهش دهد.

- دندان های مصنوعی را شب ها هنگام خواب از دهان خارج نمایید و در یک ظرف آب یا آب نمک تمیز قرار دهید.

- افراد مسن به نسبت بیشتری به سرطان دهان مبتلا می شوند. لذا به کلیه افراد جامعه به ویژه سالمندان توصیه می شود در صورت مشاهده هر گونه زخم یا تغییر رنگ مخاط دهان که بدون علت مشخص و بدون درد که حداقل بیش از دو هفته طول کشیده و بهبود نیافته است، سریعا به دندانپزشک مراجعه کنند.

بهتر است سالمندان در صورت درد زیاد، از عصا استفاده کنند، چون عصا سبب حفظ تعادل، کاهش درد و جلوگیری از افتادن سالمند می‌شود

- طرز نشستن و ایستادن خود را اصلاح کنند و از وسایل کمکی جهت نشستن، ایستادن و انجام امور روزانه استفاده نمایند.

- افراد مسن در معرض بیماری های مزمن مانند انواع سرطان، پروستات و بیماری های گوارشی هستند. این سرطان ها به استخوان ها نیز دست اندازی کرده و فرد دچار درد کمر یا لگن می‌شود که باید با مراجعه به پزشک، تحت بررسی و درمان قرار گیرند.

- افراد مسن با نظر پزشک متخصص از کفش مناسب استفاده نمایند.

ورزش‌های مفید و مضر برای سالمندان

هفته سلامت در حالی آغاز شده که در نامگذاری این هفته توجه بسیاری به سالمندان شده است. شاید بتوان دلیل این نامگذاری را حرکت رو به رشد سالمندان در کشور دانست.

سالمندی دورانی است که فعالیت های جسمانی و روانی فرد کاهش پیدا می‌کند و ابتلا به بیماری‌های جسمی و ذهنی ممکن است منجر به احساس افسردگی در فرد شود.

یکی از روش‌های ساده‌ای که از پیری جلوگیری می‌کند ورزش است. ورزش را باید به صورت پیوسته، مدام و بر اساس اصول صحیح انجام داد.

بدون فعالیت و کار، انرژی خیلی زود تحلیل می‌رود. افرادی که تحرک کمتری نسبت به افراد پرتحرک دارند، در خطر ابتلا به بیماری‌های گوناگون قرار می‌گیرند. ورزش کردن برای تمام افراد و هر گروه سنی مفید است.

تحقیقات تازه پزشکی نشان داده است که پیری زودرس، با بی‌تحرکی تسریع می‌شود. خمودگی بدن ناشی از عدم تحرک مهم‌ترین عامل ایجاد پیری زودرس است.

به طور کلی ورزش با چند هدف مهم انجام می‌شود: از جمله ورزشی که برای فعالیت‌های حرفه‌ای است، ورزشی که برای حفظ سلامتی و ایجاد نشاط و سالم ماندن بدن است و در ‌‌نهایت ورزشی که برای درمان بیماری‌ها انجام می‌شود.

ورزش سالمندان باعث تقویت عضلات، تسهیل گردش خون، کاهش تنش و انعطاف‌پذیری بدن می‌شود. ورزش علاوه بر اینکه سیستم قلبی و عروقی را تقویت می‌کند، باعث پیشگیری از پوکی استخوان و ترمیم اختلالات استخوان نیز می‌شود.

کدام ورزش ها مفیدند؟

ورزش ایروبیک و هوازی علاوه بر اینکه سیستم اسکلتی و عضلانی را تقویت می‌کند، برای سیستم قلبی، عروقی، عصبی و حالات روحی و روانی فرد نیز موثراست. ورزش غیرهوازی برای تقویت گروه خاصی از عضلات برای تقویت مفاصل انجام می‌شود، ولی عمده‌ترین ورزشی که برای سالمندان توصیه می‌شود ورزش‌های هوازی است.

پیاده روی، شنا کردن و دوچرخه سواری به عنوان ورزش‌های سودمند به سالمندان پیشنهاد می‌شوند. سالمندان اگر بتوانند به مدت 30 دقیقه ورزش‌های هوازی مثل پیاده روی، را در بیشتر روزهای هفته یا هر روز هفته انجام بدهند بسیار سودمند خواهد بود.

پیاده‌روی یکی از مناسب‌ترین ورزش‌ها برای سالمندان است

انجام ورزش‌های تحمل کننده وزن چون پیاده‌روی سبب افزایش تراکم استخوان می‌شود و ورزش‌های تقویت‌کننده عضلات بازکننده ستون فقرات پشت باعث بهبود خمیدگی قامت می شوند و ترکیب این دو به همراه ورزش‌های تعادلی و بهبود فضای داخل منزل و محیط کار از جمله مواردی است که می‌تواند به پیشگیری از زمین خوردن و شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان کمک کند.

کدام ورزش ها توصیه نمی شوند؟

انجام ورزش‌های پربرخورد مانند فوتبال، دویدن سریع و یا ورزش‌های رزمی خشن در سالمندان توصیه نمی‌شود.

ورزش‌های گروهی و ورزش‌هایی که بدون در نظر گرفتن شرایط جسمانی هر بیمار تجویز می شوند، ممکن است باعث تشدید بیماری‌ها و حتی ایجاد بیماری جدید شوند.

ورزش‌هایی که در آن بیمار کمر و پشت را خم می‌کند و یا ورزش‌هایی که در آن بیمار عضلات پشت ساق و ران‌ها را کشش می دهد، ممکن است برای مبتلایان به تنگی کانال نخاعی مفید باشد، اما برای مبتلایان به پوکی استخوان مناسب نیستند. برعکس تقویت عضلات بازکننده پشتی برای مبتلایان به پوکی استخوان مفید است، اما درد و ناراحتی مبتلایان به تنگی کانال نخاعی را تشدید می کند.

قبل از ورزش با پزشک مشورت کنید

انجام ورزش به اندازه داروها و گاه بیش از آن نیاز به دانش و تجربه دارد. به همین علت تجویز ورزش باید مانند نسخه دارویی توسط پزشک یا درمانگر باتجربه تجویز شود.

میزان و نوع ورزش برای هر سالمند متفاوت است و باید برنامه‌ریزی دقیقی در این زمینه انجام گیرد. در تجویز ورزش باید مواردی نظیر نوع ورزش، شدت، مدت زمان و تعداد جلسات آن در هفته مشخص باشد.

برخی افراد که سابقه بیماری‌های قلبی، بالا بودن فشارخون و... دارند باید برنامه‌ریزی ورزشی دقیق‌تری نسبت به سایر افراد داشته باشند. لذا برای شروع یک برنامه‌ ورزشی در فرد سالمند ابتدا باید با پزشک مشورت کرد

یکی از موارد مهمی که در مورد سالمندان مهم است و باید حتما به آن توجه شود این است که افراد بالای 45 سال اگر می‌خواهند ورزش کنند، حتما باید بررسی کامل قلبی و عروقی شوند و بر اساس میزان توانایی، ورزش مناسب برای آنان تجویز شود که در غیر این صورت فشارهای شدید ناشی از ورزش آسیب‌های جبران ناپذیری را به آنان وارد می‌کند.

چگونه ورزش را آغاز کنیم؟

قبل از هر ورزش، سالمندان باید به مدت 5 دقیقه بدن خود را گرم کنند، آهسته راه رفتن و نرمش‌های سبک نیز برای گرم شدن و آماده شدن بدن برای انجام ورزش روزانه مناسب است.

اگر سالمندی تا به حال ورزش نکرده است، بهتر است که آرام و آهسته ورزش کردن را آغاز کند و اکثرا با ورزش‌هایی آغاز کند که با انجام آن راحت‌تر است.

آرام ورزش کردن سبب می‌شود که کمتر به خود آسیب بزند و در ابتدای کار مانع از دردهای عضلانی و مفصل می‌شود.

پیاده روی یکی از بهترین ورزش‌ها برای آغاز کار است و می‌توان آرام آرام مدت و شدت آن را بالا برد.

توصیه های لازم

- دقت در زمان شروع ورزش سالمندان بسیار مهم است. ضمن اینکه هر گونه ورزشی نیز برای این افراد مناسب نیست.

- محیط انجام ورزش باید آرام و فرد سالمند باید پوشش مناسبی داشته باشد.

- جلوگیری از تعریق و نوشیدن مایعات کافی مهم است تا فرد دچار کم آبی بدن نشود.

- زمینی که فرد در آن پیاده‌روی می‌کند، نرم باشد و بهتر است سراشیبی نداشته باشد.

- اگر سالمندان بیرون از خانه، مشکل دارند از تردمیل و دوچرخه ثابت استفاده کنند. ولی در کل به سالمندان توصیه می‌کنیم که حداقل هر روز 15 دقیقه ورزش کنند.

- باید مشخص شود که کدام قسمت از بدن سالمندان دچار ضعف است که از وزنه‌های کوچک استفاه کنند و ورزش‌های تعادلی را نیز تحت نظر پزشک انجام دهند، مثلا راه رفتن در خط مستقیم به تعادل در راه رفتن کمک می‌کند

با سرطان مری آشنا شوید

سرطان مری بیماری است که در آن سلول های سرطانی و بدخیم در بافت مری به وجود می آیند.

مری یک لوله ی توخالی و عضلانی است که غذا و مایعات را از دهان به سمت معده حرکت می دهد.

دیواره مری از چندین لایه بافت ساخته شده است از جمله: غشای موکوسی، عضلات و بافت همبند. سرطان مری از لایه های درونی مری شروع می شود و به لایه های خارجی تر پخش می شود.

انواع سرطان مری

دو نوع معمول سرطان مری بر اساس نوع سلول هایی که سرطانی می شوند، نامگذاری می گردند:

1- سرطان سلول های سنگفرشی: سرطانی که در سلول های سنگفرشی که سلول هایی پهن و نازک هستند و مری را می پوشانند دیده می شود. این سرطان بیشتر در بخش های فوقانی و میانی مری ایجاد می شود، اما می تواند در هر جایی از مری نیز ایجاد شود. این سرطان همچنین سرطان اپیدرموئید نیز نامیده می شود.

2- آدنوکارسینوما: سرطانی که در سلول های ترشحی (غده ای) ایجاد می شود. سلول های ترشحی موجود در دیواره مری، مایعاتی هم چون موکوس را تولید و ترشح می کنند. این سرطان بیشتر در بخش تحتانی مری، نزدیک معده ایجاد می شود.

کسانی که دچار رفلاکس معده (برگشت اسید معده به مری) در طولانی مدت باشند، در معرض خطر ابتلابه سرطان مری قرار دارند

شیوع

شیوع سرطان مری در مردان حدود سه برابر بیشتر از زنان است.

هم چنین در نژادهای آفریقایی-آمریکایی سه برابر قفقازی ها است.

هم چنین سرطان مری در کشورهای در حال توسعه ای همچون چین و هند و نقاطی از آفریقا شایع‌تر است.

میزان مرگ و میر

در عمده موارد، سرطان مری کشنده است. مرگ ناشی از سرطان مری، 4 برابر بیشتر از سرطان رکتوم است. فقط حدود 10 درصد از بیمارانی که با سرطان مری تشخیص داده شده اند، بیش از 5 سال زنده می مانند و این بیماران احتمالا مداوا می شوند.

چه عواملی می توانند باعث سرطان مری شوند؟

- مصرف دخانیات: مصرف سیگار همراه با افزایش خطر سرطان مری پیشرفته است. اگر یک فرد سیگاری، الکل زیادی مصرف کند، خطر به میزان زیادتری وجود دارد.

‌- الکل: مصرف الکل، خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش می دهد.

- رژیم غذایی: رژیم غذایی پر چربی و با پروتئین و کربوهیدرات کم به نظر می رسد که خطر سرطان مری را افزایش می دهد. مصرف نیتروزامین (که یک افزودنی غذایی است) خطر سرطان مری را افزایش می دهد.

- سن : خطر سرطان مری با افزایش سن زیاد می شود. بیشترین شانس سرطان مری در گروه سنی 70 تا 80 سال است.

- جنس: مردان سه برابر، خطر بیشتری برای سرطان مری نسبت به زنان دارند.

- نژاد: نژاد آفریقایی- آمریکایی سه برابر، خطر بیشتری برای سرطان مری نسبت به نژادهای قفقازی دارند.

- تحریک طولانی مدت مری به وسیله اسید: بیماری رفلاکس معده به مری، اساسا به این معنی است که اسید معده از سمت معده به مری برمی گردد. افراد دچار رفلاکس طولانی مدت، در معرض خطر بالای سرطان مری هستند.

- مری بارت: افرادی که دچار رفلاکس طولانی مدت هستند، احتمالا دچار مری بارت می شوند. در این بیماری، سلول هایی که مری را می پوشانند در اثر تماس طولانی مدت با اسید معده، شبیه سلول های پوشاننده معده می شوند. این حالت با خطر بالایی از سرطان مری همراه است.

‌- تماس شغلی با مواد شیمیایی: تماس طولانی مدت با برخی موادشیمیایی هم چون پرکلرواتیلن، شانس ابتلا به سرطان مری را بالا می برد. این ماده در صنایع خشکشویی معمولا به کار می رود.

- مصرف زیاد مایعات خیلی داغ: مصرف زیاد مایعات خیلی داغ مثل چای داغ، احتمالا خطر ابتلا به سرطان مری را بالا می برد.

- آسیب های مری

- کمبود شدید آهن

- سابقه قبلی سرطان

- اشالازی: حالتی است که در آن انتهای مری، بسته باقی می شود و جلوی عبور غذا و مایعات به معده را می گیرد. مری در بالای محل گرفتگی، نازک و متسع می شود. ادامه این حالت در طولانی مدت، شانس ابتلا به سرطان مری را بالا می برد.

مصرف زیاد مایعات خیلی داغ مثل چای داغ، خطر ابتلا به سرطان مری را بالا می برد

علایم سرطان مری چیست؟

شایع ترین علامت سرطان مری، اشکال در بلع غذا است. از علایم دیگر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- دشواری بلع: این حالت به دلیل گیر کردن مواد غذایی و مایعات به سمت معده رخ می دهد. مراحل اولیه سرطان مری معمولا این علامت را ایجاد نمی کنند. اما هر چه بیماری پیشرفت می کند، این مشکل بیشتر می شود.

- کاهش وزن: این حالت به دلیل کاهش ورود و جذب مواد غذایی رخ می دهد و یا ناشی از اثر مستقیم خود تومور مری است.

- درد قفسه سینه: در برخی از بیماران، سرطان مری می تواند دردی مشابه درد بیماری های قلبی در ناحیه قفسه سینه ایجاد کند.

- درد در هنگام بلع غذا

- این بیماری علایم دیگری هم می تواند داشته باشد از جمله: استفراغ، سکسکه، سرفه های مزمن، سرفه های خونی، درد پشت و سطح کلسیم بالای خون.

چگونه سرطان مری تشخیص داده می شود؟

مراحل اولیه سرطان اغلب بدون علامت هستند. پس در اغلب موارد، سرطان مری در این مراحل تشخیص داده نمی شود. در برخی بیماران، سرطان اولیه مری در حالی تشخیص داده می شود که آزمایشاتی برای بیماری های دیگر انجام شود.

هنگامی که بیمار علایمی را که نشانه احتمال سرطان مری هستند داشته باشد تست های مختلفی قابل انجام هستند:

- آندوسکوپی

- مطالعه با باریوم: با خوردن باریوم و مطالعه ی مری با اشعه X می توان رشد مری را در یک منطقه بررسی کرد. اما به دلیل این که نمی توان در این روش بیوپسی انجام داد، مانند آندوسکوپی نیست.

- سی تی اسکن

- PET Scan

- توراکوسکوپی

شانس بهبودی و درمان

شانس بهبودی و درمان به عوامل زیر بستگی دارد:

- مرحله سرطان (یعنی اینکه بخشی از مری را درگیر کرده باشد، یا همه آن را، یا حتی به بخش های دیگر بدن هم سرایت کرده باشد)

- اندازه تومور

- سلامت کلی بیمار

وقتی سرطان مری زود تشخیص داده شود، شانس بهتری برای بهبودی وجود دارد.

بیشتر موارد سرطان مری در ایران در شمال و مناطق شمال بوده است

مراحل سرطان مری

مراحل زیر برای سرطان مری در نظر گرفته می شوند:

مرحله صفر: در این مرحله سرطان فقط در داخلی ترین لایه سلول ها که مری را می پوشانند وجود دارد. این مرحله را سرطان in situ نیز می نامند.

مرحله  I: در این مرحله، سرطان از داخلی ترین لایه سلول ها به لایه بعدی بافت های دیواره مری منتشر می شود.

مرحله  II: این مرحله خودش به دو بخش IIA و IIB تقسیم می شود که بستگی به محل انتشار سرطان دارد:

مرحله  IIA: سرطان به لایه عضلانی مری یا به لایه خارجی جدار مری منتشر می شود.

مرحله  IIB: سرطان می تواند به هر کدام از سه لایه اولیه مری یا به غدد لنفاوی منتشر شود.

مرحله  III: در این مرحله سرطان به لایه خارجی مری منتشر شده و احتمالا می تواند به بافت ها و غدد لنفاوی اطراف مری نیز انتشار یابد.

مرحله  IV: این مرحله نیز خود شامل دو مرحله است:

مرحله  IVA: سرطان به غدد لنفاوی مجاور یا دور انتشار می یابد.

مرحله  IVB: سرطان به غدد لنفاوی دور یا سایر اعضای بدن انتشار می یابد.

درمان

روش های درمانی متفاوتی برای سرطان مری وجود دارد. 5 روش استانداردی که برای درمان استفاده می شوند عبارتند از:

جراحی

باز کردن مسیر مری

رادیوتراپی

شیمی درمانی

روش های لیزر درمانی

آیا سرطان مری قابل پیشگیری است؟

برخی عوامل خطری که در ارتباط با سرطان مری هستند، مثل کشیدن سیگار قابل تغییرند، اما برخی مثل سن و نژاد غیر قابل تغییرند.

شما می توانید برخی کارهای زیر را برای کاهش خطر ابتلا به سرطان مری انجام دهید:

- نکشیدن سیگار و اجتناب از مصرف زیاد الکل

- درمان مناسب و سریع بیماری هایی که می توانند در ایجاد سرطان مری نقش داشته باشند.

- برخی تغییرات دیگر در شیوه زندگی مثل کاهش مصرف چربی، اجتناب از خوردن مایعات داغ، عدم مصرف نیتروزامین، مصرف مناسب میوه ها و سبزیجات.

سرطان مری در ایران

سرطان مری یکی از 10 سرطان شایع در جهان است. ایران یکی از مناطق با خطر بالای سرطان مری است.

بیشتر موارد سرطان مری در ایران در شمال و مناطق شمال بوده است.

در یک پژوهش که توسط مؤسسه سرطان ایران انجام شد، 9 درصد همه سرطان ها و 27 درصد سرطان های گوارشی در ایران، سرطان مری بوده است.

منطقه انتهایی مری بیشتر درگیر بوده است.

مصرف آرد گندم و مصرف چای داغ، شانس ابتلا به سرطان مری را افزایش داده است.

9 عاملی که باعث سرطان می‌شوند

برای بیشتر مردم مبتلا به سرطان، راهی برای جلوگیری از این بیماری وجود ندارد. تغییراتی در روش زندگی و محل زندگی خود دهید و ببینید چه تاثیراتی بر سرطان دارد.

1- سیگار کشیدن

در مقام اول عوامل خطر سرطان، سیگار کشیدن می باشد. حدود 22 درصد مردان سیگاری و 15 درصد زنان سیگاری به سرطان مبتلا می شوند.

متخصصان سرطان معتقدند که افراد سیگاری چون خود را سرزنش می کنند، بنابراین برای مشکلات سلامتی به پزشک دیرتر مراجعه می کنند.

2- مصرف کم میوه ها و سبزیجات

مصرف کم میوه ها و سبزیجات در مقام دوم عوامل خطر سرطان در مردان است.

در زنان، کمبود میوه ها و سبزیجات به عنوان پنجمین عامل بروز سرطان شناخته شده است.

کمبود این مواد غذایی در مردان، مسئول 6 درصد سرطان می باشد.

کمبود این مواد غذایی در زنان، مسئول 5/3 درصد سرطان می باشد.

دیگر عوامل خطر غذایی عبارتند از: افزایش مصرف گوشت قرمز و فرآوری شده، کمبود فیبر غذایی و مصرف بیش از اندازه نمک.

3- شغل

در مردان، مقام سوم عوامل خطر سرطان، کار و شغل می باشد.

قرار گرفتن در معرض آزبست، فرمالدئید، آرسنیک و دیزل مسئول 5 درصد سرطان می باشد.

کارفرما باید تمام وسایل ایمنی را برایتان فراهم کند تا از در معرض مستقیم این مواد دور باشید و سلامتی خود را تضمین کنید.

4- نوشیدن الکل

در مردان؛ نوشیدن الکل در رتبه چهارم عوامل خطر سرطان قرار دارد.

در زنان، ششمین عامل خطر سرطان، نوشیدن الکل می باشد.

در مردان؛ مقدار زیاد نوشیدن الکل، مسئول 5/4 درصد سرطان می باشد.

در زنان؛ مقدار زیاد نوشیدن الکل، مسئول 3/3 درصد سرطان می باشد.

5- چاقی و افزایش وزن

داشتن شکم بزرگ یکی از عوامل خطر برای سرطان در بین زنان می باشد.

داشتن اضافه وزن و یا چاقی، دومین عامل خطر برای زنان است و مسئول 9/6 درصد سرطان می باشد.

چاقی شکمی در مردان به عنوان پنجمین عامل خطر سرطان می باشد و مسئول 4 درصد سرطان می باشد.

کمبود فعالیت بدنی نیز یکی از عوامل خطر می باشد.

بهتر است افراد، فعالیت بدنی را جزوی از برنامه مهم روزانه خود بدانند تا به سلامتی برسند.

6- قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشید

نور خورشید برای سلامتی ما مفید است. اما با این وجود، اگر زنان، زیاد در مقابل اشعه های خورشید قرار بگیرند، چهارمین عامل خطر سرطان را دریافت کرده اند که  مسئول 6/3 درصد سرطان است.

قرار گرفتن زیاد در معرض اشعه های خورشید و زیاد برنزه شدن، ششمین عامل خطر سرطان برای مردان می باشد که مسئول 5/3 درصد سرطان است.

لذا در خارج از خانه، از سایه بان و کلاه استفاده کنید و کرم ضد آفتاب با SPF حداقل 15 به پوست خود بمالید تا اشعه خورشید برایتان ضرری نداشته باشد.

7- تابش پرتو

اگر شما در مراکز هسته ای شاغل هستید، تابش پرتو یکی از شایع ترین عوامل خطر سرطان می باشد.

عکسبرداری با اشعه X در تشخیص پزشکی تا تابش گاز رادون که در اطراف ما وجود دارد، همه از عوامل خطر سرطان می باشند.

8- عفونت

افراد مبتلا به بیماری های عفونی، زودتر به سرطان دچار می شوند.

سومین عامل خطر سرطان در بین زنان، عفونت از قبیل ایدز می باشد که مسئول 7/3 درصد سرطان است.

9- محل زندگی

محلی که زندگی می کنید، می تواند بر شانس رهایی یافتن از سرطان موثر باشد.

میزان رطوبت و دمای هوا، آلودگی صوتی، آلودگی هوا و غیره می تواند تاثیرگذار باشد.

البته در این میان نباید کیفیت تشخیص زودرس و درمان را نادیده گرفت.

شما نمی توانید دلیل سرطان گرفتن یک نفر را به طور قطع بگویید، اما می توانید موقعیت زندگی و روش زندگی را موثر بدانید.

همچنین نمی توانید بگویید شمایی که سیگار می کشید و عادات ناسالم غذایی دارید، حتما به سرطان مبتلا می شوید.

پس بهتر است از همین حالا، روش و سبک زندگی خود را تغییر دهیم تا از سلامتی روح و جسم برخوردار باشیم و به آنچه که خداوند به ما می دهد راضی باشیم و در بهبود زندگی خود سعی کنیم.

انگور و سویا برای مقابله با فشارخون بالا مفید است

یکی از عوامل مهم در بروز بیماری‌های قلبی عروقی، فشار خون بالا است که عده‌ی زیادی از مردم را گرفتار خود کرده است.

متأسفانه سالانه نزدیک به 8 میلیون نفر در سرتاسر جهان به دلیل فشارخون بالا و ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی جان خود را از دست می‌دهند. برای همین محققان بی وقفه در حال انجام پژوهش‌های متعدد هستند تا راه های جدیدی برای مقابله با این بیماری پیدا کنند.

اخیراً نتایج دو پژوهش مربوط به بیماری‌های قلبی نشان داده است که انگور و سویا برای مقابله با فشار خون بالا موثر عمل می‌کنند. اگر می‌خواهید اطلاعات بیشتری در این زمینه داشته باشید با ما همراه شوید.

اخیراً در شصت و یکمین کنفرانس سالانه‌ی American College of Cardiology که در شیکاگوی ایالات متحده‌ی آمریکا برگزار می‌شود پژوهش‌هایی ارائه شد که انگور و سویا را دو سلاح خوب برای مقابله با فشار خون بالا معرفی کردند. به خاطر اینکه انگور حاوی پتاسیم و سویا حاوی ایزوفلاون‌ها است.

در اولین پژوهش که در مرکز Louiseville انجام شده 46 مرد و زن داوطلب شرکت داشتند. این افراد به دو گروه تقسیم شده و گروه اول هر روز سه مرتبه انگور مصرف می‌کردند و گروه دوم بیسکویت یا میان وعده‌هایی می‌خوردند و هیچ میوه یا سبزیجاتی دریافت نمی‌کردند.

فشار خون سیستولیک داوطلبانی که روزانه میزان بیشتری سویا مصرف کرده‌اند پایین‌تر از گروهی است که کمتر از این ماده‌ی غذایی دریافت کرده‌اند

در نهایت محققان مشاهده کردند که فشار خون سیستولیک افراد گروه اول که انگور مصرف کرده بودند در هفته چهارم، هشتم و دوازدهم به طور چشمگیری کاهش یافته است. دکتر هارولد بیز سرپرست گروه تحقیقاتی توصیه می‌کند اگر به شما بیسکویت شکلاتی یا انگور تعارف شد سعی کنید حتماً انگور را انتخاب کنید، حداقل به خاطر این که این میوه فشار خون بالا را پایین می‌آورد!

با این حال هنوز محققان با اطمینان خاطر نمی‌توانند دلیل این تأثیر انگور را به طور دقیق مشخص کنند و احتمال می‌دهند که این تأثیر به دلیل وجود آنتی اکسیدان‌هایی مانند پولی فنول ها و به خصوص پتاسیم موجود در آن است که می‌تواند فشارخون بالا را پایین بیاورد.

اگر چه این پژوهش نخستین پژوهشی است که به طور علمی تأثیر مثبت مصرف روزانه‌ی انگور را در کاهش فشار خون بالا به اثبات رسانده است با این حال محققان در حال انجام پژوهش‌های بالینی دیگری هستند تا به طور دقیق‌تر در این مورد نظر دهند.

یک لیوان شیرسویا در روز برای مقابله با فشار خون بالا مفید است

در پژوهش دیگری که انجام شد محققان نتایج پژوهش‌هایی که از سال 1985 آغاز شده است را مورد بررسی قرار دادند. در این پژوهش خطر ابتلای جوانان آمریکایی به بیماری‌های کرونری بررسی شد.

به این ترتیب که 5115 جوان آمریکایی سیاه پوست و سفید پوست بین 18 تا 30 سال مورد آزمایش قرار گرفتند.

محققان تمرکز خود را روی تأثیر ایزوفلاون‌ها معطوف کردند. ایزوفلاون‌ها موادی شبیه به هورمون‌های استروژن هستند که در سویا به میزان قابل توجهی وجود دارند. این مولکول‌ها باعث تولید اکسید نیتریت می‌شوند که رگ‌های خونی را منبسط کرده و باعث کاهش فشار خون بالا می‌شوند.

در این پژوهش گروهی از داوطلب‌ها روزانه بیش از 2.5 میلی گرم سویا مصرف کردند و گروه دیگر روزانه کمتر از 0.33 میلی گرم از این ماده‌ی غذایی دریافت کردند.

بعد از انجام بررسی‌های گوناگون محققان مشاهده کردند فشار خون سیستولیک داوطلبانی که روزانه میزان بیشتری سویا مصرف کرده‌اند پایین‌تر از گروهی است که کمتر از این ماده‌ی غذایی دریافت کرده‌اند.

پژوهشگران می‌گویند نوشیدن یک لیوان شیر سویا که حاوی 22 میلی گرم ایزوفلاون است برای داشتن فشار خون پایین کافی است.

توصیه می‌کنیم برای سلامت قلب و عروقتان از مصرف این دو ماده‌ی غذایی مفید غافل نشوید. اگر بیماری خاصی دارید که نباید سویا بخورید، قبل از مصرف آن حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

7 تشدیدکننده آلرژی

بسیاری از افراد مبتلا به آلرژی‌های فصلی برای تسکین و برطرف ساختن علائم آزاردهنده بیماری خود به راهکارهای مختلفی روی می‌آورند.با این حال ممکن است گاهی اوقات مبتلایان به این بیماری در تلاش برای تسکین علائم آلرژی فصلی همچون عطسه کردن، سوزش چشم‌ها و آبریزش بینی دچار اشتباهاتی شوند و در نتیجه این اشتباهات منجر به تشدید علائم آلرژی در آنها می‌شود.خبر خوشحال کننده این است که آلرژی‌های فصلی در مجموع قابل درمان هستند اما باید شیوه‌های مناسبی برای مقابله با آنها اتخاذ شود.چون انجام برخی اشتباه رایج علائم آن را تشدید می‌کنند،
مصرف خودسرانه داروهای غیرنسخه‌ای
گاهی اوقات مبتلایان به آلرژی فصلی برای کاهش علائم بیماری‌شان به مصرف داروهای مختلفی همچون آنتی‌هیستامین، قطره چشم و اسپری بینی روی می‌آورند. هرچند به گفته پزشکان استفاده از این محصولات دارویی شیوه خوب و به صرفه‌ای برای تسکین علائم آلرژی نیست.
باز کردن پنجره‌ها
باد برای مبتلایان به آلرژی فصلی دوست خوبی نیست. در مواقعی که فضای اتاق یا خودرو گرم می‌شود برای وارد شدن هوای تازه، پنجره‌ها را باز می‌کنیم در حالی که این کار برای مبتلایان به آلرژی اشتباه بزرگ و راه مناسبی برای ورود گرده‌ها است.
بی‌توجهی به تمیز کردن لوازم شخصی
کفش‌ها، لباس‌ها و حتی عینک از جمله لوازمی هستند که راه ورود بسیاری از ذرات و گرده‌های آلرژی‌زا را به خانه باز می‌کنند. همچنین باید موهایتان را در پایان روز شستشو دهید تا از انتقال گرده به رختخواب جلوگیری شود. علاوه بر این سرم شستشوی آب نمک، بینی را از وجود گرده‌ها پاکسازی می‌کند.
غفلت کردن از چشم‌ها
بسیاری از افراد نمی‌دانند مقدار زیادی گرده از طریق چشم‌ها وارد بدن می‌شود. استفاده از کلاه لبه‌دار و عینک می‌تواند تا حدودی از ورود گرده به بدن از طریق چشم‌ها جلوگیری کند.
تعویق انداختن استفاده از داروهای آلرژی
مبتلایان به این بیماری باید در شروع فصل گرده‌افشانی درمان خود را شروع کنند. پزشکان به این افراد توصیه می‌کنند که یک تا دو هفته پیش از شروع این فصل مصرف داروهای خود را شروع کنند.
استفاده بیش از حد از اسپری بینی
افراد باید استفاده از اسپری بینی بدون نسخه را محدود کنند چون در غیر این صورت استفاده بی‌رویه از آن ممکن است جداره بینی و سینوس‌ها را تحریک و آلرژی را تشدید کند.
مصرف مواد خوراکی تشدیدکننده علائم آلرژی
مصرف برخی انواع خاص میوه و سبزی می‌تواند موجب خارش دهان و گلوی فرد مبتلا به آلرژی فصلی شود. این بیماری سندرم آلرژی دهانی نامیده می‌شود که پس از مصرف این‌گونه مواد خوراکی به وجود می‌آید. دلیل بروز این سندرم این است که سیستم ایمنی بدن شباهتی بین پروتئین موجود در برخی گرده‌‌ها و این‌گونه مواد خوراکی پیدا می‌کند و در نتیجه علائم آلرژی در بدن تشدید می‌شود. البته با مشورت پزشک می‌توانند این مواد خوراکی را شناسایی و از مصرف آنها خودداری کرد.