کلینیک جامع آموزش پزشکی

همچنین می توانید کانال ما در تلگرام را دنبال کنید با عنوان: نکات مهم سلامتی t.me/public_health

کلینیک جامع آموزش پزشکی

همچنین می توانید کانال ما در تلگرام را دنبال کنید با عنوان: نکات مهم سلامتی t.me/public_health

ویژه نامه هفته سلامت+سلامت سالمندان

دریافت کتاب راهنمای سلامت سالمندان



دریافت ویژه نامه هفته سلامت1391


تقویم بهداشتی90-91

 


ارگونومی



7 سوال مهم درباره سلامت چشم

در حال حاضر، عوامل بسیاری از ژنتیک گرفته تا عوامل ناشی از سن در سلامت بینایی دخالت دارند. به عنوان مثال در کودکی تنبلی چشم، در نوجوانی و جوانی رخ دادن حوادثی مانند تصادف و در میانسالی عواملی مانند آب‌مروارید، نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت بینایی دارند. در این بین، برخی عوامل و باورهای نادرست هم وجود دارد که ما به اشتباه تصور می‌کنیم در سلامت بینایی ما دخالت دارد.

سلامت چشم

 

1- یکی از موضوعاتی که اغلب مردم اطلاع کافی از آن ندارند، این است که‌ آیا مطالعه در نور ضعیف به چشم صدمه می‌زند یا خیر؟ لطفا در این خصوص توضیح دهید.

نور کم و ضعیف، اختلالی در عملکرد بینایی ایجاد نمی‌کند و باعث بالا یا پایین‌رفتن شماره عینک نمی‌شود. مطالعه در نور کم تنها زندگی آدم را سخت‌تر می‌کند و دید افراد را تیره و تارتر خواهد کرد، چرا که اغلب افرادی که در نور ضعیف مطالعه می‌کنند،‌ مجبورند فشار بیشتری به چشم وارد کنند تا بتوانند مطالب را راحت‌تر بخوانند. همچنین مطالعه در نور کم به نیاز افراد بستگی دارد. بسیاری از افراد تمایل دارند به علت حساسیت به نور زیاد، در نور کم مطالعه کنند یا کارهای روزمره‌شان را انجام بدهند.

 

2- گاهی اوقات دیده می‌شود افراد بر حسب عادت، به پهلو یا ایستاده مطالعه می‌کنند. آیا این‌گونه مطالعه‌کردن، آسیبی به چشم وارد نمی‌کند؟

این‌گونه خوابیدن هیچ‌گونه مشکلی برای چشم به وجود نمی‌آورد. قطعا زمانی که فرد به صورت خوابیده اقدام به مطالعه می‌کند، دستش بیش از چشمش خسته خواهد شد.

بنابراین به پهلو خوابیدن یا ایستاده بودن فرد مهم نیست،‌ بلکه فاصله چشم با هدف (کتاب)‌ مهم است. اگر چنانچه فردی به همان حالت فاصله چشم تا کتاب را حفظ کند، مشکلی چشمی از قبیل آستیگمات، نزدیک‌بینی یا دوربینی ایجاد نخواهد شد.

در مجموع شماره‌های چشم مانند آستیگماتیسم، دوربینی یا نزدیک‌بینی به اصل اولیه (همان ژن)‌ بستگی دارد، اما افرادی که کار نزدیک طولانی‌مدت دارند یا افرادی که مطالعه بسیاری دارند هم می‌توانند مستعد ابتلا به نزدیک‌بینی باشند.

تصاویر سه‌بعدی، باعث خستگی چشم می‌شود. به طور عادی هر فرد می‌تواند سه تا چهار ساعت به طور مداوم برنامه تلویزیونی نگاه کند، در صورتی که در دیدن تصاویر سه بعدی این مدت تقریبا به نصف می‌رسد

3- اشاره کردید به فاصله کتاب تا چشم. بهترین فاصله چشمی از کتاب باید چند سانتی‌متر باشد؟

معمولا برای مطالعه، فاصله نرمال بین 33 تا 40 سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود. این فاصله ممکن است به علت فردی یا مشکلات عیوب انکساری چشم، 10 سانتی‌متر اضافه‌تر یا کمتر شود. قطعا هر چه کتاب نزدیک‌تر به چشم باشد، فرد نیاز بیشتری به تطابق دارد و زودتر خسته می‌شود. هر چه تصاویر دورتر باشد، فرد نمی‌تواند بوضوح تصاویر را ببیند و این امر هم موجب خستگی چشم می‌شود.

نکته مهم و اساسی این است که معمولا افراد بالای 40 سال به علت کاهش تطابق، تمایل بیشتری به دور نگه داشتن کتاب دارند. به همین دلیل باید برای این افراد عینک تجویز شود.

 

4- خیلی از والدین از نزدیک‌ شدن کودکان‌شان به تلویزیون گلایه دارند. آیا این عمل لطمه‌ای به چشم می‌زند؟ درباره دیدن تصاویر سه‌بعدی چطور؟

بر حسب اینچ تلویزیون، فاصله فرد تا تلویزیون تعیین می‌شود. مثلا گفته می‌شود اگر تلویزیون 46 اینچی باشد، باید حداقل 3 تا 5/3 متر از تلویزیون فاصله داشته باشیم تا چشم خسته و اذیت نشود یا اگر تلویزیون 20 اینچ باشد، باید فاصله حداقل 5/1 تا 2 متر باشد، اما گاهی افراد به علت نزدیک‌بینی یا مشکلات عیوب انکساری فواصل مختلفی را برای خود انتخاب می‌کنند.

اغلب نزدیک‌نشستن روبه‌روی تلویزیون مربوط به کودکان است، زیرا کودکان دوست دارند تمام هوش و حواس خود را معطوف به برنامه یا بازی مورد علاقه خود کنند.

والدین باید توجه نمایند شاید نزدیک‌بینی یکی از علت‌های نزدیکی کودکان‌شان به تلویزیون باشد بنابراین با انجام یک معاینه چشم‌پزشکی می‌توان پی به علت برد. همچنین تا کنون اثبات نشده است که فرد نزدیک‌بین به علت نزدیکی بیش از حد به تلویزیون شماره چشمش تغییر کند.

دیدن تصاویر سه‌بعدی هم به دلیل این که چشم کار اولیه خود را انجام می‌دهد، مشکلی برای چشم ایجاد نمی‌کند، اما بر خلاف تصاویر تلویزیون، تصاویر سه‌بعدی، باعث خستگی چشم می‌شود. به طور عادی هر فرد می‌تواند سه تا چهار ساعت به طور مداوم برنامه تلویزیونی نگاه کند، در صورتی که در دیدن تصاویر سه بعدی این مدت تقریبا به نصف می‌رسد.

گفته شده است که افراد با پیش‌زمینه سردردهای میگرنی و دوره‌ای در اثر دیدن تصاویر طولانی‌مدت سه‌بعدی دچار سردرد می‌شوند، اما تاکنون اثبات نشده است که این سردرد بر اثر دیدن طولانی‌مدت یا تصاویر سه‌بعدی تلویزیون ایجاد شده است.

 

5- به نظر شما قرار گرفتن بیش از حد در معرض صفحه مانیتور رایانه، صدمه‌ای به چشم وارد نمی‌کند؟

استفاده از رایانه، طیف وسیعی از علائم چشمی و غیرچشمی را به علت نشستن طولانی‌مدت روی صندلی در بر می‌گیرد که به نام سندرم کار شناخته شده است.

احساس خستگی و قرمزی و خشکی چشم از جمله مهم‌ترین علائم چشمی این سندرم است، به همین دلیل توصیه می‌شود افراد هنگامی که پشت میز رایانه می‌نشینند، هر از گاهی به طور عمد پلک‌هایشان را بر هم زنند تا اشک جابه‌جا شود.

به طور طبیعی بهتر است بین 45 دقیقه کار، 10 دقیقه استراحت به چشم‌هایشان بدهید، زیرا کار مداوم با رایانه باعث می‌شود کسانی که دچار سردرد میگرنی هستند، میگرن‌شان عود کند

نکته قابل توجه دیگر این است که فرد باید مانیتور مقابل خود را به گونه‌ای تنظیم کند که گردن و دست‌ها در حالت آرامش قرار داشته باشند. افراد باید برای مانیتور خود نور مناسب و دلخواه‌شان را انتخاب کنند؛ هرچه شفافیت و رزولیشن تصویر بهتر باشد، فرد راحت‌تر خواهد بود.

در ضمن نوشیدن مایعات فراوان برای پیشگیری از خشکی چشم هم توصیه می‌شود. همچنین گاهی به افرادی که پیش‌زمینه خشکی چشم دارند، توصیه می‌شود هنگام کار با رایانه از قطره‌های اشک مصنوعی استفاده کنند تا خشکی چشمان‌شان به حداقل برسد.

 

6- صحبت از مایعات و نوشیدن فراوان آب کردید. این گفته صحت دارد که خوردن آب هویج یا مصرف ویتامین A باعث افزایش دید می‌شود؟

اصولا در جوامع ما با بالانس عضله‌ای تقریبا مناسبی که وجود دارد و همچنین مصرف درست میوه‌ها و ویتامین‌، نیازی به خوردن ویتامین A اضافی نیست. فقط در موارد خاص، این ویتامین به برخی افراد توصیه می‌شود، مثلا کسانی که دچار رژیم غذایی خاصی هستند یا کسانی که دچار مشکلات گوارشی هستند، باید به صورت جداگانه این ویتامین‌ها به آنها برسد.

 

7- آیا پرهیز از نور آفتاب هم برای سلامت چشم ضرورت دارد؟

بله، یکی از عوامل موثر برای سلامت چشم که در تمام سنین مهم است، پرهیز از نور آفتاب طبیعی و مصنوعی مانند سولاریوم برای برنزه‌کردن پوست است.

در مطالعات و شواهد علمی اثبات شده است که نور آفتاب باعث بیماری‌هایی مانند ناخنک چشم و استحاله بینایی ناشی از سن و ایجاد سلول‌های بدخیم سرطانی پوست صورت بویژه پلک می‌شود، بنابراین توصیه اکید می‌کنیم هنگامی که افراد در معرض نور آفتاب قرار می‌گیرند، از عینک آفتابی مناسب استفاده کنند، چون عینک آفتابی علاوه بر محافظت چشم، باعث محافظت پلک و پیشگیری از ایجاد سلول‌های سرطانی ناحیه پوست می‌شود.

به همین دلیل کسانی که از آفتاب‌های مصنوعی مثل سولاریوم استفاده می‌کنند، دقت داشته باشند که حتما در زمان حمام آفتاب چشمان‌شان بسته باشد و از عینک مناسب استفاده کنند.

راه‌های درمان فشار خون پایین

راه‌های درمان فشار خون پایین

هنگامی که فشار خون خیلی پایین بیاید، در این صورت اعضای اصلی داخل بدن از قیبل مغز، کلیه ها و قلب نمی توانند کار خود را به درستی انجام دهند و ممکن است به طور موقت و یا دائم از کار بیفتند.  فشار خون طبیعی 120 روی 80 میلیمتر جیوه است.


راه های تشخیص فشار خون پایین

اندازه گیری فشار خون چه در حالت دراز کشیده و یا ایستاده، اولین قدم برای تشخیص افت فشار خون است. از طریق آزمایشات زیر نیز می توان به افت فشار خون پی برد:

 

- شمارش کامل سلول های خونی : از این طریق می توان به کم خونی و یا افزایش سلول های سفید خون پی برد.

 

- اندازه گیری الکترولیت های خون: از این طریق می توان به کم آبی بدن، دفع املاح بدن، نارسایی کلیه و یا اسیدوز (زیادی اسید در خون) پی برد.

 

- اندازه گیری کورتیزول خون برای تشخیص بیماری غده آدرنال (فوق کلیه) و یا بیماری آدیسون

 

- کشت خون و ادرار برای تشخیص عفونت خون و ادرار

 

- عکسبرداری از قفسه سینه و شکم

 

- سی تی اسکن برای تشخیص ذات الریه، نارسایی قلبی، وجود سنگ کیسه صفرا، پانکراتیت و دیورتیکولیت

 

- الکتروکاردیوگرام برای تشخیص ضربان کند یا تند قلب، پریکاردیت (عفونت پرده قلب) و آسیب عضله قلبی

 

- ثبت هولتر برای تشخیص ضربان غیرطبیعی قلب

 

- اکوکاردیوگرام که ساختار و حرکت قلب را توسط امواج اولتراسوند نشان می دهد

برای جلوگیری از کاهش فشار خون، قبل از بیرون آمدن از رختخواب، برای چند دقیقه نفس عمیق بکشید و سپس به آرامی بنشینید و بعد بایستید

درمان فشار خون پایین

درمان های زیر باید تحت نظر پزشک انجام شوند:

- اگر دارویی باعث کاهش فشار خون شده است، باید تحت نظر پزشک مقدار آن را کم کرد و یا مصرف نکرد و داروی دیگری به جای آن خورد.

 

- اگر به علت از دست دادن آب بدن، فشار خون پایین آمده است، باید مایعات بیشتری مصرف کرد.

 

- اگر از دست دادن خون، باعث کاهش فشار خون شده است، درمان شامل تزریق خون و مایعات به درون ورید (سیاهرگ) می باشد.

 

- اگر شوک عفونی باعث افت فشار خون شود، درمان شامل مصرف آنتی بیوتیک و تزریق مایعات داخل وریدی می باشد.

 

- ضربان کند قلب ممکن است به علت مصرف دارو باشد. لذا پزشک، یا مقدار دارو را کم می کند یا مصرف آن را متوقف می کند.

 

- اگر آمبولی ریه و یا ترومبوز وریدی باعث کاهش فشار خون شده است، درمان شامل رقیق کننده های خون وریدی از قبیل هپارین و رقیق کننده های خون خوراکی از قبیل وارفارین می باشد.

 

- افت فشار خون در اثر تغییر وضعیت بدن (از حالت نشسته یا خوابیده به حالت ایستاده) نیز با اصلاح رژیم غذایی قابل درمان است. این اصلاح شامل موارد زیر است:

افزایش مصرف آب و نمک

افزایش مصرف نوشیدنی های کافئین دار (زیرا کافئین عروق خونی را تنگ می کند)

 

درمان های خانگی

- آب زیادی بنوشید.

 

- نوشیدنی های الکلی را مصرف نکنید، زیرا الکل، موجب از دست دادن آب بدن می شود.

 

- از جوراب های واریس که رگ های پا را به هم می فشارد و تجمع خون در عروق پا را کم می کند، استفاده کنید.

 

- رژیم غذایی مناسب و سالمی داشته باشید. تمام مواد مغذی که برای سلامتی مهم است را مصرف کنید، از جمله: نان و غلات سبوس دار، میوه ها، سبزیجات، مرغ و ماهی.

اگر پزشک و یا متخصص تغذیه به شما پیشنهاد داد که نمک بیشتری در غذاهایتان استفاده کنید، ولی شما مقدار زیاد نمک در غذا را دوست ندارید؛ می توانید به جای نمک از سس سویا استفاده کنید

- به آرامی موقعیت خود را تغییر دهید، مثلا به آرامی بلند شوید.

 

- قبل از بیرون آمدن از رختخواب، برای چند دقیقه نفس عمیق بکشید و سپس به آرامی بنشینید و بعد بایستید.

 

- در هنگام خوابیدن، سر خود را کمی بالاتر قرار دهید، با این کار اثر جاذبه زمین را کمتر می کنید.

 

- اگر شما در حالت ایستاده دچار افت فشار خون گشتید، ران های خود را مانند قیچی قرار داده و به هم فشار آورید و یا می توانید یک پای خود را بر روی یک پله و یا صندلی قرار دهید.

 

- وعده های غذایی کوچک و کم کربوهیدرات مصرف کنید.

 

- اگر بعد از غذا خوردن، فشار خونتان پایین می آید؛ پزشک ممکن است توصیه به نوشیدن قهوه و یا چای همراه با غذا کند تا فشار خون به طور موقت بالا رود.

 

- گیاهانی مانند: زردچوبه، دارچین، زنجبیل و فلفل کمک به افزایش فشار خون می کند و عملکرد کلیه ها را بهبود می بخشند.

 

- مصرف یک لیوان آب و آبلیمو با مقدار کمی نمک و یا شکر نیز مفید است.

 

- ورزش یوگا نیز مفید است. یوگا ذهن را آرام می کند، گردش خون را بهبود می بخشد و سیستم عصبی خودکار را متعادل می کند.

چرا فشار خون پایین می‌آید؟

افرادی که فشار خون پایین‌تری دارند، در معرض خطر کمتری برای ابتلا به بیماری کلیوی، سکته و بیماری قلبی هستند. البته فشار خون پایین هم تا زمانی خوب است که در ما ایجاد مشکل نکند و به اندام‌هایمان صدمه نزند. ورزشکاران و بعضی افرادی که مرتبا ورزش می‌کنند، افرادی که وزن مناسبی دارند و افرادی که سیگار نمی‌کشند، اکثرا فشارخون کمتری دارند.

اندازه گیری فشار خون

فشار خون توسط عمل پمپاژ قلب ایجاد می‌شود. قلب شما خون را از طریق شبکه‌ای از رگ‌ها و مویرگ‌ها به تمام بدن پمپ می‌کند و سپس خون از طریق سیاهرگ‌ها به قلب بر می‌گردد.

وقتی قلب منقبض می‌شود، فشار خون در رگ‌ها بالا می‌رود که آن‌ را فشار خون سیستولیک (ماکزیمم) می‌نامند و هنگامی که قلب منبسط شده و از خون دوباره پر می‌شود، فشار در رگ‌ها افت می‌کند که آن را فشار خون دیاستولیک (مینیمم) می‌نامند.

هنگام سنجش فشار خون، هر دو فشار فوق را اندازه می‌گیرند.

تغییرات فشار خون به این بستگی دارد که چه کاری انجام می‌دهد. پایین‌ترین فشار خون هنگامی رخ می‌دهد که شما خواب یا در حال استراحت کامل هستید، ولی زیاد سر پا بودن، ورزش کردن و نگرانی و اضطراب سبب افزایش فشار خون می‌شوند.

فشار خون بالا خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته را افزایش می‌دهد. به همین باید سعی کنیم که فشار خون سالمی داشته باشیم. تحقیقات نشان می‌دهد بهترین فشار خون زیر مقدار 100 روی 70 است.

 

مقادیر فشار خون طبیعی، بالا و پایین

فشارخون طبیعی، فشار کمتر از 120 روی 80 می‌باشد. فشار خون بیش از 130 روی 80، فشارخون بالا محسوب می‌شود. فشارخون بالا خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، کلیوی، سخت شدن دیواره‌ی عروق (آترواسکلروزیس)، آسیب‌های چشمی و سکته را افزایش می‌دهد.

فشار خون پایین (hypotension)، فشاری است که باعث ایجاد علائم و نشانه‌های ناشی از کاهش جریان خون در عروق می‌شود. وقتی فشارخون به حدی کم باشد که سبب ایجاد نقصان در رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به ارگان‌های مختلف بدن مثل مغز، قلب و کلیه شود، اندام‌ها نمی‌توانند عملکرد طبیعی خود را انجام دهند و به مرور زمان صدمه می‌بینند.

بر خلاف فشار خون بالا، فشار خون پایین با نشانه‌های افت جریان خون شناسایی می‌شود نه با کمک اندازه گیری توسط دستگاه فشار خون (چون اغلب فشار خون بالا بدون علامت است).

برخی افراد ممکن است با وجود فشار خون 90 روی 50 هیچ گونه علامتی از فشارخون پایین نداشته باشند، بنابراین فشارشان پایین محسوب نمی‌شود. در کل افرادی که عموما فشارخون ببشتری دارند، ممکن است وقتی فشارشان به حد 100 روی 60 برسد، علائم فشارخون پایین را در خود احساس کنند

مواقعی که فشار خون افت می کند

در اغلب موارد فشار خون هنگام بلند شدن، به خصوص بلند شدن ناگهانی بسیار پایین می‌آید. نشانه‌های این افت فشار، بیشتر سرگیجه و ضعف است.

هنگامی که بلند می‌شوید، خون تمایل به حرکت و جمع شدن در رگ‌های پاها دارد. در این هنگام رگ‌های پاها منقبض می شوند تا خون کافی به سمت قلب برگشت داده شود و کاهشی در مقدار خون خروجی قلب به وجود نیاید. اینجاست که خون برای مغز آماده و ارسال می‌شود. ولی اگر این روند به درستی انجام نشود و خون در رگ‌ها بماند، مقدار خون کمتری توسط قلب پمپ شده و خون کمتری به مغز می‌رسد. این مسئله باعث سرگیجه و در بعضی مردم ضعف و غش می‌گردد.

افت فشار خون بیشتر در محل‌هایی که مردم برای مدت زیادی سر پا هستند، مثل رژه و تظاهرات و… اتفاق می‌افتد. شما می‌توانید این حالت را زمانی که به صورت چمباتمه و یا در حال نگاه کردن طبقه پایین کتاب‌ها و سپس بلند شدن ناگهانی هستید، امتحان کنید.

 

علل فشار خون پایین

1- بیماری حاد و پیشرفته مثل خونریزی یا عفونت شدید : خونریزی شدید، از دست دادن مایعات بدن، عفونت یا ضربه به قلب می‌توانند دلیل فشار خون پایین هنگام نشستن و یا ایستادن باشند. هنگامی که این بیماری‌ها وجود داشته باشند، اندازه گیری منظم فشار خون بیمار بسیار مهم است.

 

2- داروهای کاهنده فشار خون : تنها گروه دارویی که بر روی فشار خون در هنگام ایستادن اثر می‌گذارند، آلفا بلاکرها هستند که دوکسازولین نمونه‌ای از آن‌ها است. اگر شما از این دارو استفاده می‌کنید، باید فشار خونتان را هنگام ایستادن اندازه بگیرید و ببینید که آیا افت فشار خون دارید یا خیر.

 

3- اگر فردی مسن و یا دارای بیماری دیابت هستید، مستعد افت فشار خون در هنگام ایستادن هستید و قرص‌ها و داروهای مدر، ممکن است اندکی آن ‌را بدتر کنند.

 

4- اگر دچار مسمومیت غذایی و یا اسهال شوید، مقدار زیادی از مایع بدنتان کم می گردد و ممکن است داروهای مصرفی، فشار خونتان را بیشتر پایین بیاورند.

 

5- اگر دچار افت فشار خون هنگام بلند شدن هستید و از قرص و دارو استفاده می‌کنید، بلند شدن آهسته می‌تواند به شما کمک کند؛ مثلا اگر در حالت خوابیده و درازکش هستید، ابتدا بنشینید و سپس با گرفتن جایی مثل دیوار، بلند شوید.

 

نشانه‌های افت فشار خون

اگر خون کافی به مغزمان نرسد، سلول‌های مغزی اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نمی‌کنند و احساس گیجی، منگی و یا حتی غش کردن به فرد دست می‌دهد.

وقتی فشار خون، برای رساندن خون به ماهیچه‌های قلبی کافی نباشد، علائمی نظیر درد قفسه سینه (آنژین صدری) یا حتی حمله قلبی بروز می‌کند.

وقتی خون کافی به کلیه‌ها نرسد، کلیه‌ها توانایی خود را در دفع مواد زائد بدن مثل اوره و کراتینین از دست خواهند داد.

به طور کلی علائم افت فشارخون عبارتند از: سرگیجه، رنگ‌پریدگی شدید، خشک شدن آب دهان، سیاهی رفتن چشم‌ها، ضعف، استفراغ، خونریزی دستگاه گوارش، بی‌حالی و کسلی.

 

درمان فشار خون پایین

مواقعی که فشار خون افت می‌کند، مصرف مواد غذایی و آب قند تأثیری ندارد و خوردن کمی نمک به بالا بردن فشار کمک می‌کند.

فشار خون پایین در صورتی که بدون علامت باشد و سلامت اندام‌های بدن را تهدید نکند، نیاز به هیچ درمانی ندارد.

به هر حال شایع‌ترین علل فشارخون پایین کاهش حجم خون، بیماری قلبی و داروهای مصرفی توسط فرد می‌باشد که بسته به علت، درمان توسط پزشک انجام می‌گیرد.