X
تبلیغات
رایتل
 
کلینیک جامع آموزش پزشکی
کانال ما در تلگرام با عنوان: نکات مهم سلامتی https://telegram.me/public_health
                                                                 
آخرین مطالب
موضوعات
پیوندها
آمار وبلاگ
کانال نکات مهم سلامتی
شبکه وبلاگی استان کردستان
سه‌شنبه 26 خرداد‌ماه سال 1394 :: 12:31 ب.ظ ::  نویسنده : کارشناس
http://img.tebyan.net/ts/persian/blue/Parts/box-payameSalamat.jpg
ماه شعبان رو به پایان است و رمضان، ماه بهار قرآن در راه و  مومنین خود را برای میهمانی خدا آماده می کنند بهترین تعبیری که می توان در رابطه با ماه مبارک رمضان به کار برد این است که ما در حال وارد شدن به یک مهمانی هستیم که تفاوت هایی با مهمانی های دنیایی دارد. هرچند مهمانی ها یک نقطه مشترک باهم دارند و نقطه اشتراک آنها در این است که انسان اصولا برای مهمانی باید خود را از جهت آراستگی ظاهری و همچنین وسیله ای که با آن به مهمانی می رود، آماده کند. طبیعتا مهمانی خدا نیز آمادگی های خاصی می طلبد. اما چون این مهمانی یک مهمانی معنوی است آمادگی برای آن نیز باید جنبه های معنوی داشته باشد.

تفاوت این مهمانی با مهمانی دنیایی آن است که انسان در مهمانی های دنیایی با مادیات پذیرایی می شود اما مهمانی خدا شکل و شمایل دیگری دارد. چرا که خدا با روزه و گرسنگی و برخی محرومیت های مادی از ما پذیرایی می کند که درعین حال این محرومیت ها نتایج والاتر و بالاتری برای انسان به دنبال خواهد داشت روزه گرفتن تأثیرات بسیار مفیدی بر سلامت جسم واندام‌های داخلی بدن دارد و برای حفظ سلامت و توانایی سپری کردن این ماه پرفیض لازم است در گروه‌های سنی مختلف نکاتی رعایت شود.رعایت راهکارهای ساده تغذیه ای در افطار و سحر می تواند روزه داران را به منظور دریافت منافع بدنی و تسهیل بهره مندی از مزایای روحانی این ماه مبارک یاری کند زیرا یک فرد بیمار به درستی نمی تواند از برکات ماه رمضان فیض ببرد. ماه رمضان امسال به دلیل مصادف شدن با روزهای گرم و طولانی تابستان دارای حساسیت و تحمل بیشتری است که با یک برنامه تغذیه ای درست هنگام افطار و سحر می توانیم بدون هیچگونه مشکلی از مزایای آن بهره ببریم و به مشکلاتی مانند ضعف بدنی، افت فشار، تشنگی و گرسنگی نیز دچار نشویم.

http://media.jamnews.ir/Original/1393/04/14/IMG10404243.jpg
اغلب پس از ماه مبارک رمضان افراد دچار افزایش وزن، ضعف شدید بدنی و بیماری‌های گوارشی می‌شود.ممکن است با روزه گرفتن دچار پایین آمدن قندخون شویم، بنابراین بهتر است برای افطار کردن از آب نیمه گرم، شیر، فرنی و مواد حاوی قند طبیعی مانند عسل، کشمش،  خرما و ...، استفاده شود. خوردن غذاهای چرب و پرکالری مانند آش، کله پاچه، حلوا و ... می‌تواند مضرات زیادی را در پی داشته باشد.آب سرد وانواع نوشابه‌ها می‌توانند آسیب‌های جدی را به سیستم گوارش فرد وارد کنند. مصرف سوسیس و کالباس می‌تواند فرد را دچار خستگی و تشنگی کند.با توجه به طولانی بودن روز در ماه‌‌های فصل تابستان، بهتر است غذای مصرفی در وعده سحر خصوصیات و ویژگی‌هایی داشته باشد تا بتواند از ایجاد گرسنگی در طول روز پیشگیری کند.  

بهتر است تا دو ساعت بعد از افطار شام میل نکنید. علاوه براین وعده‌ی شام باید دارای پروتئین  کافی، چربی کم و به میزان کم استفاده شود. نوشیدن شش تا هشت لیوان آب بین افطار تا سحر می‌تواند در تأمین آب بدن مؤثر واقع شود. خوردن میوه‌جات و سبزیجات نیز علاوه بر آب‌رسانی بدن می‌تواند برای جلوگیری از یبوست مفید باشد.برای وعده‌ی غذایی سحر توصیه می‌شود از موادغذایی که مولکول درشت هستند استفاده شود مانند سیب‌زمینی و نان، چرا که این مواد زمان بیشتری برای هضم شدن لازم داشته و می‌توانند انرژی مورد نیاز افراد را تأمین کنند.افراد بیماری که علاقه به روزه گرفتن دارند نباید خودسرانه مصرف داروهای خود را قطع یا تغییر دهند. قطع ناگهانی برخی از داروها می‌تواند خطرات زیادی را در پی داشته باشد. بنابراین لازم است بیماران با پزشک خود در این خصوص مشورت کنند.پرهیز از خوردن غذاهای سنگین و تند غذا خوردن نیز می‌تواند از بروز اختلالات گوارشی جلوگیری کند.

راهکار کاهش ضعف ناشی از گرسنگی وتشنگی
خوردن غذاهای پروتئینی موقع سحر، ضعف ناشی از گرسنگی را کاهش می دهد.مصرف غذاهای مرکب چون چلوگوشت، ماکارانی یا چلوکباب می‌تواند از گرسنگی زود رس درهنگام ماه رمضان پیشگیری کند این مسئله به خصوص به دلیل 17ساعت روزه داری در طول روز اهمیت پیدا می‌کند این مواد غذایی ترکیبی به دلیل آنکه دیر هضم هستند به این مسئله کمک می‌کنند.مصرف مواد غذایی که حاوی قند ساده هستند در هنگام سحر توصیه نمی‌شود از این مواد غذایی می‌توان به شربت و مربا اشاره کرد این مواد غذایی قند خون فرد را به سرعت بالا می‌برند و سبب ترشح انسولین بدن فرد دم صبح می‌شود این مسئله گرسنگی را برای وی در طول روز به همراه دارد.مصرف فراوان آب در فاصله میان افطار تا سحر می‌تواند از بروز تشنگی در طول روز جلوگیری کند همچنین مصرف زیاد سبزیجات مانند کاهو می‌تواند در این مسئله تاثیر بگذارد.
http://teeteel.notkade.com/wordpress/wp-content/uploads/2013/04/Nutrition-Tips-for-Athletes.jpg

نکات تغذیه ‌ای برای روزه‌ داری در فصل‌ گرما
1. برای اینکه کمتر هنگام روزه داری تشنه شوید بهتر است در برنامه غذایی سحری از خوردن غذاهایی مثل انواع کوکو، بادمجان، سوسیس و کالباس، سس مایونز و سیر و پیاز و همچنین غذاهای چرب و پرنمک که سبب تشنگی زیاد در طول روز می شود پرهیز کنید.

2. سعی کنید از غذاهای آب پز شده و خورشت های آبدار و کم نمک استفاده کنید.

3. خوردن مواد شیرین مانند زولبیا و بامیه هنگام سحر سبب افت سریع قند خون و احساس گرسنگی در طول روز می شود.

4. بعد از خوردن سحری، بهتر است هنگام مسواک زدن برای کاهش تشنگی و خشکی دهان، از حجم کمتری خمیر دندان استفاده کنید.

5. سعی کنید در ماه رمضان میوه های آبدار و سبزیجات بیشتری مصرف کنید تا در طول روز دچار تشنگی نشوید.

6. بهتر است هنگام افطار از مخلوط آبلیموی تازه با آب یا چای کمرنگ یا شربت خاکشیر به جای قهوه و چای پر رنگ استفاده کنید.

7. خوردن 8 تا 12 لیوان آب از افطار تا هنگام سحر سبب می شود تا شما در طول روز کمتر دچار تشنگی شوید.

8. برای اینکه بعد از خوردن افطار و سحری دچار سوزش معده و ترش کردن نشوید بهتر است از غذاهای سبک و کم چرب استفاده کنید. در ضمن مایعات را پس از اتمام غذا بخورید و بلافاصله بعد از خوردن سحری به رختخواب نروید.

9. بهتر است افطار خود را با یک استکان آب ولرم یا یک فنجان شیر و عسل باز کنید و از خوردن غذا و شیرینی جات فراوان هنگام افطار بپرهیزید تا دچار سنگینی و مشکلات معده نشوید.

10. سعی کنید وعده های غذایی مانند پلو و خورشت را دو ساعت بعد از افطار میل کنید تا هضم آن آسان باشد.

11. برای جلوگیری از بروز یبوست و مشکلات روده، بعد از خوردن افطار آلو و انجیر خیس شده و میوه هایی همچون گلابی، هلو و هندوانه میل کنید.

12. ورزش سبک و پیاده روی بعد از افطار به هضم غذا و جلوگیری از یبوست کمک زیادی می کند.

13. وعده سحری را به هیچ عنوان حذف نکنید زیرا ادامه دادن به این روال در طول ماه رمضان سبب افت بدنی و تحلیل عضلانی خواهد شد.
 
14. نان و پنیر کم نمک با سبزی یا گردو با یک لیوان شیر از بهترین خوردنی ها برای سحر محسوب می شود زیرا علاوه بر حجم سبک دارای قوت بسیار است.

15. برای اینکه در طول روز کمتر تشنه شوید بهتر است علاوه بر خوردن آب فراوان در فاصله افطار تا سحر، از کربوهیدرات هایی همچون نان و غلات و ماکارونی سبوس دار در وعده افطار و سحر استفاده کنید.
اسلام دین آسان و بنای آن بر سهولت و سخت نگرفتن است. هر کس مریض یا مسافر باشد، باید روزه نگیرد و قضای آن را بگیرد. اگر وضو گرفتن برای کسی مشکل است، باید تیمّم کند. اگر ایستاده نماز خواندن برایش مشکل است، اجازه ی نشسته نماز خواندن را می دهد که این قانون به نام «قاعده ی لاحرج» در فقه مشهور است.

راه‌هایی برای بالا بردن تحمل بدن

تشنگی و گرسنگی در ماه‌رمضان وضعیت ویژه‌ای را برای افراد روزه‌دار ایجاد می‌کند. بسیاری از روزه‌داران در این ماه ممکن است خستگی، بی‌حوصلگی، سردرد، گرفتگی عضلات، مشکلات کلیه، دردهای معده و... را تجربه کنند. دلیل عمده این حالات کاهش مصرف مواد غذایی مورد نیاز بدن است. روزه گرفتن در تابستان، با وجود گرما و ساعات طولانی برای تحمل گشنگی و تشنگی، کار روزه‌داران را سخت‌تر می‌کند. با این‌وجود می‌توان راه‌هایی را برای تحمل فشارِ کمتر روزه در این ایام به‌کار بست تا به بدن نیز صدمه کمتری وارد شود.برای بالا بردن تحمل بدن در این ماه و آسان‌شدن روزه‌داری، در کنار این‌که بدن نیز در سلامت بیشتری قرار گیرد، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد.

- تاجای ممکن سحری را از وعده‌های غذایی ماه رمضان حذف نکنید. نتیجه نخوردن سحری عدم دریافت کربوهیدرات در طولانی‌مدت، اُفت قند خون، بی‌حالی، سردرد، ضعیف‌شدن اعصاب و... است.

- خوردن نمک زیاد و یا غذای شور در وعده سحر باعث تشنگی مفرط در طی روز خواهد شد.

- هرچند که بسیاری از افراد چایی را از مایعات موثر در رفع تشنگی ماه رمضان می‌دانند، اما خوردن چایی، خصوصا چایی پررنگ، منجر به دفع شدن آب بدن می‌گردد.

- میوه و سبزیجات پخته در ماه رمضان علاوه‌بر اینکه آب بیشتری را در بدن ذخیره خواهد کرد، جلوی نفخ معده بر اثر خوردن سبزیجات و میوه‌های خام را نیز خواهد گرفت.

- اگر در ساعات اولیه صبح اندکی پیاده‌روی کنید، نه تنها منجر به کاهش وزن در ماه رمضان خواهد شد، بلکه قند خونتان را نیز تنظیم خواهید کرد.

- نوشیدن آب زیاد به هنگام سحری یک اشتباه رایج است. این‌کار منجر به رقیق‌شدن شیره معده و درنتیجه نفخ و اخلال در هضم می‌شود.

- خوردن میوه به هنگام سحر باعث دفع یبوست می‌گردد.

- قهوه، شکلات و تمام مواد کافئین‌دار را باید در ماه رمضان کاهش داد، چرا که منجر به تشنگی زیاد می‌شود.

- خوردن مواد غذایی حاوی فیبر (سبزی و میوه) باعث جذب‌شدن تدریجی مواد غذایی توسط بدن، کاهش خستگی می‌شود و از افزایش ناگهانی قندخون و ترشح انسولین جلوگیری خواهد کرد.

- هنگامی که می‌خواهید افطار خود را باز کنید، هرچند که تشنه هستید، به خوردن آب و نوشیدنی‌های سرد اقدام نکنید.

- دهیدراسیون و یا کم‌آبی بدن در فصل تابستان، به کلیه‌ها آسیب شدیدی می‌زند. این آسیب با روزه‌داری تشدید می‌گردد. برای پیشگیری از ابتلا به دهیدراسیون بدن نوشیدن و خوردن مواد زیر مفید است: دوغ، شیر، آب‌میوه، میوه و سبزیجاتی همچون هندوانه، خربزه، هویج، چغندر، خیار، کرفس و... .

- در این ایام سعی کنید خوردن مواد سرخ‌شده را کاهش دهید تا کمتر تشنه شوید.

- داشتن فعالیت‌ها و ورزش‌های شدید در این ماه خوب نیست، اما نداشتن تحرک در حد متوسطِ آن نیز منجر به یبوست می‌شود.

- خوردن برخی غذاها مانند حلیم به این دلیل که دیرتر هضم می‌شوند جلوی گرسنگی زودهنگام را در این ماه می‌گیرند. موادی مانند گندم، جو و بادام نیز از این دسته‌اند.

- اگر در این ماه دچار دردهای معده بر اثر اسید معده هستید، زردآلو و هلو بخورید.

- خوردن غذاهایی با کالری منفی به دلیل این‌که انرژی بیشتری برای هضم غذا نیاز دارند، نتیجتا منجر به گرسنگی کمتر خواهند شد. این غذاها شامل کلم بروکلی، گل کلم، سیر، لوبیا سبز، آناناس، توت‌فرنگی، گوجه‌فرهنگی، طالبی، هلو و... می‌شود.

- برخی افراد به هنگام افطار و به دلیل تشنگی نوشابه می‌نوشند، این ماده به دلیل گاز و قندی که دارد باعث سردرد خواهد شد.

- یکی از راه‌های رفع سردرد در ماه رمضان نوشیدن چای سبز در حد فاصل افطار تا سحر است.

- شیر سرد، هندوانه، هلو، خیار و سایر میوه‌های خنک برای باز کردم افطار مناسب نیست.

- انجام ورزش‌های سبک در ماه رمضان به کاهش سموم ذخیره‌شده در بدن کمک می‌کند.

- بهتر است قبل از خوردن سحری ورزش کنید؛ اینکار به سلامت بدن در این ماه کمک زیادی خواهد کرد. همچنین بهترین ورزش‌ها پس از افطار شنا، پیاده‌روی و ورزش‌های هوازی است که باعث پیشگیری از گرفتگی عضلات خواهد شد.

- یکی از فواید این ماه پاکسازی کبد از طریق خوردن سبزیجات و میوه‌جات است. پاک‌سازی کبد از این طریق منجر به شفاف‌شدن پوست، جلوگیری از پیری، کاهش حساسیت‌ها، سم‌زدایی از داروها، خواب راحت و تصفیه بدن می‌گردد.

- از مشکلات برخی افراد در ماه رمضان، بدبو شدن دهان است. برای جلوگیری از بویِ بدن دهان مسواک‌زدن، نخ‌کشیدن، مسواک‌کردن زبان و نوشیدن ۲ الی ۳ لیوان آب در سحر موثر است.

جمع بندی:

روزه گرفتن در روزهای گرم و بلند تابستان کمی با فصل‌های دیگر فرق دارد. زود تشنه می‌شوید و اگر شاغل باشید در طول روز با کاهش میزان انرژی و فعالیت‌های جسمی روبه رو می شوید.خلاف عقیده برخی افراد که در روزهای مانده به ماه مبارک رمضان حجم غذایی خود را با هدف افزایش ذخیره بدن برای روزه‌داری افزایش می‌دهند، این کار روزه‌داری را سخت‌تر می‌کند.بهترین کار برای کاهش فشار گرسنگی و تشنگی در روزهای ماه مبارک رمضان این است که از این هفته تا 10 روز قبل از شروع ماه مبارک، حجم غذای مصرفی به تدریج کاهش داده شود.
این کار موجب می‌شود سطح متابولیسم و سوخت و ساز بدن کاهش یابد و بدن به شرایط کم غذایی در زمان روزه‌داری عادت کند. در این زمینه مصرف تمام گروه‌های غذایی متناسب با هم باید کاهش داده شود و در این بین کاهش مصرف مواد نشاسته‌ای اهمیت بیشتری دارد، زیرا موجب خواهد شد بدن در روزهای مانده به ماه مبارک رمضان به برداشت قند از منابع دیگر عادت کند.در کنار انجام این کار، تمام عادات غذایی مانند مصرف میان‌ وعده‌ها و نیز مصرف بیش از حد چای و سایر نوشیدنی‌ها مانند قهوه و نیز شکلات و شیرینی باید کنار گذاشته شود.این کار موجب خواهد شد تا سطح این مواد در خون کاهش یابد و وابستگی به آنها به ویژه به قهوه و شکلات کم شوددر غیر اینصورت ادامه عادات غذایی تا شروع ماه رمضان موجب خواهد شد در روزهای ابتدای روزه‌داری دچار علائمی مانند سردرد و سرگیجه شوید و تحمل روزه‌داری برای شما دشوار شود.هشدارهای غذایی برای روزه‌گیران
در طول افطار تا سحر باید به ازای هر20 کیلوگرم وزن بدن حدود 700 سی‌سی تا یک لیتر مایعات مصرف شود.در وعده سحر بایستی از خوردن کله‌پاچه و غذاهای پرچرب، سوسیس و کالباس، سس مایونز، نمک و ادویه‌جات به خصوص فلفل خودداری شود. زیرا این مواد اصطلاحا ایجاد آتش می‌کنند و برای هضم و دفع نیاز به آب فراوان دارند و باعث تشنگی شدید می‌شوند. در این وعده مقداری برنج یا ماکارونی بدون روغن، مقداری گوشت سفید، ماست کم چرب و سالاد بدون سس و در کنار آن مقداری میوه و مایعات پیشنهاد می‌شود.در زمان افطار نیز باید یک وعده مفید و کم حجم در نظر گرفته شود مثلا مقداری حلیم که به آن کمی عسل اضافه شده باشد به همراه یک لیوان شیر یا چای کم‌رنگ گزینه مناسبی است.از نیم ساعت پس از وعده افطار نوشیدن جرعه جرعه مایعات شروع شود و از یک ساعت پس از آن مصرف میوه و سبزیجات به دلیل بالا بودن فیبر و تامین ویتامین‌های محلول در مایع ضروری است. فیبر به دلیل اینکه آب فراوانی به خود جذب می‌کند در این دوران در رفع تشنگی بسیار کارسازاست.برای وعده غذایی شام نیز باید یکی از کربوهیدرات‌های مرکب مانند نان، برنج، ماکارونی یا سیب‌زمینی به همراه مواد پروتئینی  مانند انواع گوشت‌ها یا سفیده تخم‌مرغ، سالاد و ماست کم چرب در برنامه غذایی لحاظ شود.یادتان نرود در طول افطار تا سحر باید به ازای هر 20 کیلوگرم از وزن بدن حدود 700 سی‌سی تا یک لیتر مایعات مصرف کنید تا بدن‌تان با کم‌آبی مواجه نشود، زیرا سلول‌های بدن در محیط کم‌آبی اکسیده می‌شود.


سخن آخر:

ماه رمضان، آن نام برگرفته از نام خدای سبحان، عید بزرگ وفرخنده ای است که نور محبت از آن شمس می تابد و بهار را برای دوستداران حق به ارمغان می آورد و این خجستگی و مبارکی برای میهمانان جوان، آن محبوبان میزبان مهربان، سبزی و خرمی را به دنبال داردماه مبارک رمضان که از آن به عنوان (عید اولیای الهی) یاد شده است، ممتاز ترین زمان پیوند خلق با خالق و موسم میهمانی پر راز و رمز الهی برای انسان است. از این رو، بایسته و سزاست تا رمضان را در منظرجوانان، بهاران دل ترجمه کنیم.رمضان، موسم عبادت و شستشوی جان در نهر پاک روزه داری است. بندگان خدا در این ماه با اتصال به حلقه های دعا و عبادت، آسمانی می شوند و وجود خود را جانی تازه می بخشند.روزه گرچه فوائد و منافع طبی از قبیل: دفع و برطرف شدن مواد زاید بدن در اثر گرسنگی را دارد؛ اما سحرخیزی ولطافت روح واستجابت دعا در ماه رمضان چیز دیگری است ومحروم واقعی کسی است که از این همه خیر وبرکت محروم باشد.غذای این ماه، غذای روح است که برای رشد معنوی لازم است، نه غذای جسم. لطف غذای این مهمانی، آیات قرآن است که تلاوت یک آیه ی آن در ماه رمضان، همچون تلاوت تمام قرآن در ماه های دیگر است.این مهمانی، هیچ گونه همخوانی و شباهتی با مهمانی های دنیوی ندارد. خداوندِ عالِم و غنی و خالق و باقی و عزیز و جلیل، میزبان انسان های جاهل و فقیر و فانی و مخلوق و ذلیل می شود و می گوید: «من دعایتان را مستجاب می کنم و برای هر نفسی که در ماه رمضان می کشید، پاداش تسبیحی عطا می کنم».


 روزه ای که اسلام واجب کرده، بزرگترین ضامن سلامتی بدن است.






دوشنبه 11 خرداد‌ماه سال 1394 :: 12:40 ب.ظ ::  نویسنده : کارشناس
http://img.tebyan.net/ts/persian/blue/Parts/box-payameSalamat.jpg
http://www.resalat-news.com/Uploads/NewsPics/20150531192030685.gif
سیگار به عنوان یک معضل اجتماعی در میان جوانان و متأسفانه نوجوانان فراگیر شده و در حال رواج است و عوامل فردی و اجتماعی در این مسئله، دخیل است؛معمولاآمار مصرف سیگار در مردان بیشتر از زنان است، اما با توجه به موج فمنیستی که از غرب در حال رواج و گسترش به کشورهای شرقی است، شرکت های تولیدکننده سیگار از این موضوع سوءاستفاده کردند و با تولید سیگارهایی برای زنان با این شعار که تفاوتی نباید بین زن و مرد باشد، این سیگارها را روانه بازار کردند،بسیاری از زنان جوان سیگاری مصرف دخانیات را روشی برای آرامش و حتی لاغر شدن می‌دانند و متاسفانه کسی به آنها اطلاعات درست و آموزش لازم را نمی‌دهد.

اکثر معتادان، سیگار مصرف می کنند و نیز اعتیاد را از سیگار شروع کرده اند. بر اساس معیارهای تشخیصی سازمان بهداشت جهانی، سیگار در ردیف مواد اعتیادآور محسوبشده و در ورودی اعتیاد، و چراغ سبزی برای سایر اعتیادها میباشد. مصرف سیگار، نخستین قدم به سوی اعتیاد و زمینه ساز اعتیاد به مواد مخدر بوده و مادر اعتیاد به مواد مخدر محسوب می شود. مصرف دخانیات مثل سیگار، پیپ، چپق و قلیان نه فقط اعتیاد روانی، بلکه اعتیاد جسمانی نیز ایجاد می کند.از آنجا که هر رفتاری تحت تأثیر عوامل مختلفی می باشد اعتیاد به سیگار نیز می توانداز آنجا که هر رفتاری تحت تأثیر عوامل مختلفی می باشد اعتیاد به سیگار نیز می تواند عوامل مختلفی داشته باشد . بعضی از این عوامل عبارتند از: عوامل اجتماعی ، عوامل خانوادگی ، فشار دوستان و همسالان ، عوامل فردی و غیره .... .

آمار ها چه می گویند:
 گرایش به مصرف سیگار در بین افراد جامعه و بخصوص جوانان گسترش روز افزونی داشته است این قضیه آنگاه ابعاد فاجعه بار خود را نشان میدهد که بدانیم 84 درصدسیگاریها در کشورهاى در حال توسعه زندگی می کنند و جالب تر آن است که بدانیم حتی در کشورهاى توسعه یافته نیز طبقات پایین جامعه بیشترین مصرف سیگار را دارند و بیشترین بار اقتصادى و بهداشتی سیگار را بر دوش می کشند.متاسفانه سن مصرف سیگار در کشور به 12 سال رسیده است و 65 درصد از جوانان در راه مدرسه با سیگار آشنا می‌شوند و ممکن است در آینده آسیب جدی ببینند چرا که 97 درصد از معتادان ابتدا با سیگار اعتیاد خود را شروع کردند.شایع‌ترین محصول دخانی در بین نوجوانان ایرانی قلیان است که قبلاً به ازای هر 9 مرد یک زن محصول دخانی مصرف می‌کرد اما اکنون به ازای هر 6 مرد یک زن مصرف‌کننده است..از هر 4 نوجوانی که دخانیات را تجربه می‌کند 3 نفر سیگاری می‌شود و از هر 3 نفر یک نفر نسبت به همسن و سال خود 16 سال زودتر می‌میرد.این ها آمار تکان دهنده‌ای است که به دلیل استعمال دخانیات در جامعه بویژه قشر جوان و زنان ما وجود دارد و روزانه از صدها تریبون تکرار می شود.

 دلایل رشد مصرف دخانیات
الگوی نامناسب در خانواده و مدرسه بیشترین علت گرایش دانش‌آموزان، نوجوانان و جوانان به‌ استعمال دخانیات به‌خصوص سیگار است.دسترسی آسان، آموزش ناکافی و نبود ساختار روشن برای کنترل در مصرف دخانیات به خصوص سیگار از دیگر علت‌های گرایش است.وقتی والدین و معلم که الگو برای نوجوان و جوان هستند سیگار مصرف می‌کنند مصرف سیگار توسط دانش‌آموزان چندان غیرطبیعی نیست.چیزی که نگران کننده تر است مصرف رو به رشد قلیان در بین جوانان و نوجوانان و از آن نگران کننده تر افزایش شتایان مصرف قلیان در بین دختران و خانواده ها میباشد.یکی از مهم‌ترین دلایل رشد مصرف دخانیات ، عرضه آسان آن در سراسر کشور است و در حال حاضر جوانان و نوجوانان ما با فرصت کمتر از 3 دقیقه می‌توانند به اولین مرکز توزیع سیگار دسترسی داشته باشند ودلیل دوم قیمت ارزان دخانیات در سطح کشور است از طرفی در خانواده های ما نیز عزم جدی برای دوری از آسیبهای سیگار ایجاد نشده است؛ مثلا وقتی پدر خانواده که از یک طرف فرزند خود را از کشیدن سیگار منع می‌کند، از طرف دیگر او را برای خرید سیگار به مغازه می‌فرستد یا جلوی فرزند خود سیگار می‌کشد چگونه می‌تواند در آینده جلوی لغزش فرزند خود را بگیرد؟

راهکارهای مقابله
یکی از مسائل مهم در طرح تحول نظام سلامت این است که عوامل خطرزا را باید شناسایی کرد و آنها را کاهش داد تا سلامت جامعه بازگردد.ویکی از مهمترین مسایل اینروز هامصرف سیگار و قلیان است که خطرات بسیاری را برای جوانان ما خواهد داشت و از نظر اقتصادی و اجتماعی مشکلاتی را ایجاد می کند و بار بیماری های ناشی از آن مانند سرطان ها و ریوی و... را افزایش داده و به نظام سلامت هزینه های زیادی را تحمیل می کند.

85 درصد از افراد سیگاری دارای والدین سیگاری هستند.کودکان و نوجوانان اولین درس‌های اخلاق و رفتار را در خانواده و توسط والدین آموزش می‌بینند.کسی که قدرت نه گفتن به دوستان خود را به دلیل نداشتن اعتماد به نفس ندارد، بسیار زود‌تر از دیگران در معرض سیگاری شدن و سقوط در گرداب اعتیاد قرار می‌گیرد. ما باید با حل مشکلات شخصیتی فرزندان، از سیگار کشیدن آنان جلوگیری کنیم. در واقع نهادینه شدن نوع تربیت در افراد عامل مهمی در گرایش یا عدم گرایش فرد به سمت سیگار است،‌ نوع وگرایش والدین نیزبه مصرف دخانیات نیز در این عامل دخیل است، اما در این بین نوع تربیت تاثیر بیشتری دارد.  کودکان باید یاد بگیرند که عدم پذیرش چیزی در یک محفل دوستانه به معنای ضعف آنان نیست، بنابراین اگر با عملی مخالف هستند به سرعت با آن مخالفت کنند و از عواقب آن ترسی نداشته باشند.  آموزش این مهارت‌ها از دوران کودکی به فرد کمک می‌‌کند تا در بزرگسالی با نگرش بهتری در جامعه حضور یافته و انتخاب بهتری برای زندگی خود داشته باشد.

ممنوع کردن سیگار و مصرف آن در اماکن عمومی، مراکز خرید و مبارزه با عرضه نخی سیگار در مغازه و دکه های روزنامه فروشی می تواند از اقدامات موثری در پیشگیری از مصرف سیگار باشد.برقراری کلینیک‌های ترک سیگار به طور رایگان در مناطق مختلف شهر، سازمانهای دولتی، تشدید جریمه مصرف کنندگان سیگار در مکان‌های عمومی پیشنهاد کاربردی در جهت کاهش مصرف و اعتیاد به سیگار است. همچنین انجام برنامه ها و فعالیتهای آموزشی و فرهنگی برای بیان زیان‌ها و آسیبهای مصرف سیگار می‌تواند راهکار بسیار موثری در این زمینه باشد

باید علت‌ها را ریشه‌یابی و آموزش‌های متناسب با سن دانش‌آموزان ارائه شود.برای کنترل یا بهتر شدن مصرف دخانیات در کشور و مقابله با این پدیده اجتماعی که با سلامتی و بهداشت فرد سر و کار دارد باید به قانون جامع کنترل دخانیات توجه و طبق آن عمل شود. متاسفانه این قانون از حدود 10 سال گذشته در کشور تصویب شده است که تا کنون به برخی از آن‌ها اجرایی شده است. این در حالی است که اگر به طور کامل و با دقت بیشتری به جزئیات آن پرداخته شود بهترین راهکار برای کاهش مصرف دخانیات در کشور است.جدای از اینکه با گرفتن مالیات می‌توان مصرف سیگار را کاهش داد می‌توان با رونق دادن به صنعت ورشکسته داخلی و جلوگیری از قاچاق در مقیاس بالا، از ابتلای بیشتر افراد به دود کشنده سیگار جلوگیری کرد.

ترک سیگار یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که سیگاری‌ها می‌توانند برای بهبود اوضاع سلامتی و افزایش طول عمرشان انجام دهند. البته این کار اصلا ساده نیست، ولی می‌توان انجامش داد. فقط برای داشتن بیشترین شانس موفقیت باید بدانید با چه چیزی مبارزه می‌کنید. تقریبا همه می‌دانند که سیگار کشیدن ممکن است به سرطان ریه بینجامد، ولی کمتر کسی می‌داند سیگار ریسک ابتلا به سرطا‌ن‌های دیگری همچون دهان، تارهای صوتی، حنجره، مثانه، کلیه، لوزالمعده، رحم، معده و انواع سرطان‌های خون را بشدت افزایش می‌دهد. همچنین سیگار کشیدن می‌تواند باعث بیماری‌های ریوی مثل عفونت ریه، آمفی‌زم (تجمع مایع در شش‌ها)‌ و ذات‌الریه مزمن شود. سیگاری‌ها دو برابر دیگران در اثر سکته می‌میرند. سیگار یکی از عوامل مهم در گرفتگی مویرگ‌های دست و پاست. همچنین بر دیواره‌های رگ‌های خونی که به مغز می‌روند تاثیراتی می‌گذارد که به سکته مغزی منجر می‌شود. سیگار احتمال سکته قلبی را هم افزایش می‌دهد، اما احتمال آن در مردان سیگاری بیشتر از زنان است.چرا ترک کنیم؟ مهم نیست چند سال دارید یا چند سال سیگار کشیده‌اید. با ترک سیگار در هر مرحله‌ای، به سال‌های عمرتان می‌افزایید. کسانی که قبل از 50 سالگی سیگار را ترک می‌کنند، احتمال مرگشان ظرف 15 سال آینده به 50 درصد کاهش می‌یابد. همچنین کلیه سیگاری‌ها پس از ترک زندگی بهتری پیدا می‌کنند، کمتر مریض می‌شوند و می‌توانند از زندگی سالم لذت ببرند. مهم این است که تصمیم بگیرید.

از آنجا که پیشگیری بهتر و راحتتر از درمان است در ابتدا به راههای پیشگیری می پردازیم . همانطور که قبلاً گفته شد شخصیت افراد در ابتدا در خانواده شکل می گیرد وخانواده بهترین و مؤثر ترین عامل در ایجاد و یا حذف یک رفتار می باشند. در این رابطه والدین باید ازسیگار کشیدن در منزل و در حضور فرزندان خود اجتناب کنند و هچنین از معاشرت با افراد سیگاری خودداری کرده و فرزند خود را در کنار کسی که سیگار می کشد قرار ندهند. آموزش مهارتهای زندگی ( مهارت حل مشکل ، قدرت تصمیم گیری ، توانائی نه گفتن ، هنر دوست یابی وغیره ) از عوامل حفاظت کننده می باشد . در رابطه با ترک اعتیاد نیز راههای فراوانی پیشنهاد و ارائه گردیده است که البته همه این راهها به اراده و خواست درونی فرد باز می گردد. اما آنچه مسلم است ریشه یابی در حل تمام مشکلات می تواند بهترین راه حلها را به ما ارائه دهد. پس اگر ما ریشه و علل اعتیاد را شناسائی کنیم دقیقتر و مؤثرتر می توانیم آن را درمان کنیم . موارد دیگر که در زیرآمده است به عنوان راههای مؤثر در ترک نیز کاربرد فراوانی داشته است . این راهها عبارتند از : مطالعه و آگاهی از مضرات سیگار ، آموزش افراد سیگاری و تقویت روحی و روانی آنها ، ورزش و فعالیتهای جسمی هدفدار ، وضع قوانین در ممنوعیت استعمال دخانیات در اماکن عمومی و جدیت در اجرای آن ، آموزش از راه رسانه ها با اطلاع رسانی و پخش یا چاپ تصاویر از عاقبت افراد مبتلا ، مشاوره ، استفاده از روشهای جایگزین مثل اسپری بینی ، قرص مکیدنی ،استفاده از آدامسهای ترک سیگار.

یک نوجوان پیش از ورود به کلوپ سیگاری‌ها و نیز برای مقابله با وسوسه‌های سیگاری شدن باید به معضلات سیگاری شدن و تنفر مردم از خودش هم فکر کند و اعتیاد به سیگار را شوخی نگیرد و بداند شاید هیچ فردی در اولین استفاده از سیگار، فکرش را هم نمی‌کرده که روزی باید برای ترک آن و رسیدن به محبوبیت خانوادگی و اجتماعی تلاش طاقت‌فرسایی را انجام دهد.هریک ازما در زندگی خود افرادی را می شناسیم که سرگردان در بیابان ترسناک بی هویتی بدون هدف و رنجور و مردد  شیرین ترین روزگار عمر خود را با تلخی و ناکامی تباه می سازند و با هر نسیمی دگرگون شده و شخصیت ثابتی ندارند. به هر کجا سفر می کنند یا با هرکسی رفیق می شوند رنگ و بوی او را می گیرند. در واقع خود را به چیزی وابسته نمی دانند و در وجودشان شخصیت مستقل احساس نمی کنند. مشکل اصلی آنها عدم احراز هویت است. بنابراین ضرورت طرح این موضوع در شرایط کنونی با توجه به تعدد منابع هویت یابی و الگوهای متنوع و متضاد که فراروی نسل جوان و نوجوان است بیش از هر زمان دیگر احساس می شود. احراز هویت یکی از نیازهای اساسی نسل جوان است. به نظر بعضی از صاحب نظران, این نیاز با همانندسازی و یا با تلاش و خلاّقیّت حاصل می گردد. کسب هویت نوسازی شخصیت بازآفرینی و تکامل هویت در جوامعی که تغییرات زیاد نیست سریع تر و آسان تر است و افراد کمتر بحران هویت را درک می کنند اما در شرایط کنونی که حوزه های انتخاب گسترش یافته و تغییرات به سرعت انجام می گیرد، طبیعی است هویت یابی تلاش بیشتری طلب می کند.
http://www.imna.ir/images/docs/000147/n00147504-b.jpg
مصرف سیگار و گرایش جوانان آنقدر در جامعه به امری عادی و بدیهی تبدیل شده که حتی نصب پوسترها و کلاس‌های آموزشی در مدارس و دانشگاه‌ها نیز دردی از درد جامعه دوا نمی‌کند، بهترین نمونه آن تصویر یک بسته سیگار است که به صورت یک اسلحه درآمده و در زیر آن نوشته شده " سیگار می‌کشد"!!!!سیگار همه را می‌کشد چه آنهایی که به طور مستقیم از آن استفاده می‌کنند و چه افرادی که به صورت غیرمستقیم در معرض دود ان قرار می‌گیرند، حتی در بسیاری موارد آسیب وارد شده به کودکانی که در معرض دود سیگار قرار می‌گیرند بسیار بیشتر از والدین سیگاری آنها است، تنگی نفس،‌ آلرژی، افسردگی و بدخوابی از برخی از آثار دود سیگار بر روی کودکان است.علاوه بر سیگار این روزها مصرف تنباکو نیز به اوج خود رسیده است،‌ بسیاری مصرف سیگار و دخانیات را عامل مهمی در ایجاد سرطان می‌دانند که مصرف تنباکو دلیل اصلی ایجاد چنین بیماری است.بنابراین امروز برای جلوگیری از رشد قارچ گونه کارخانه‌های تولید سیگار و افزایش بیماری‌های وابسته به دخانیات برای یک روز هم که شده سیگار خود را خاموش کرده و یا حداقل سعی کنیم که برای همین یک روز از خرید و فروش دخانیات جلوگیری کنیم.






دوشنبه 4 خرداد‌ماه سال 1394 :: 02:28 ق.ظ ::  نویسنده : کارشناس
http://img.tebyan.net/ts/persian/blue/Parts/box-payameSalamat.jpg
تکامل کودک به رشد سیستم عصبی، مغز و اعصاب – وابسته است. در زمان تولد هنوز بسیاری از اعصاب میلین ندارند. پوشش میلین در هر عصب باعث هدایت سریع تکانه ها می شود. تشکیل پوشش میلین به دور اعصاب خارج مغز حدود ۲ سال طول می کشد و علت عدم هماهنگی رفتارهای یک کودک شیرخوار و نوپا همین است. الگوی تکامل اعصاب شیرخوار از سر به سمت پاهاست یعنی او اول کنترل سر را می آموزد و بعد با کمک دست هایش کارهایی را انجام می دهد و همین طور تا ۲ سالگی قادر به کنترل مثانه و روده ها می شود. به خاطر همین است که شما تا قبل از ۲ سالگی نمی توانید به بچه ها توالت رفتن را بیاموزید. تست های تکاملی می تواند روند تکامل را بسنجد. از هماهنگی و قدرت استفاده از عضلات بزرگ و کوچک تا وضعیت تکلم و مهارت های اجتماعی، همه با این تست سنجیده می شود.
http://www1.jamejamonline.ir/Media/images/1391/03/05/100812924376.jpg

بدون شک حرف زدن بچه‌ها و شنیدن اولین کلمات از زبان آنها یکی از شیرین‌ترین و مهم‌ترین اتفاقات زندگی هر پدر و مادری است. برای همین هم از زمانی که والدین فکر می‌کنند کودک بتدریج باید حرف بزند، او را تشویق می‌کنند تا کلمات ساده را تکرار کند. البته علاوه بر ذوق و شوق والدین، نباید فراموش کنیم حرف زدن و پیشرفت مهارت‌های گفتاری بر سایر جنبه‌های رشد کودک نیز تاثیر می‌گذارد.با این حال، اگر کودکی دیر شروع به حرف زدن کند، چاره چیست؟ چه کار باید کرد و اصلا چطور باید متوجه شد تاخیر کودک در حرف زدن غیرعادی است؟درست است که امکان دارد کودکی زودتر یا دیرتر شروع به حرف زدن کند یا راه برود اما اگر آنها را به حال خود رها کنیم، فرصت های طلایی که می تواند بر سرنوشت آنها اثر بگذارد را از دست می دهیم. اغلب خانواده ها می گویند عمو یا عمه یا بچه فلانی هم دیر حرف زد و هیچ اتفاقی هم نیفتاد. می خواهم بپرسم اگر او به جای ۳ سالگی در ۱ یا ۲ سالگی حرف می زد آیا از جایگاه اجتماعی و علمی که امروز داشت فراتر نبود؟ هیچ کس نمی تواند به این پرسش جواب دهد. چون چیزی برای مقایسه وجود ندارد. از همه مهم تر اینکه ملاک و مشکل ما حرف زدن نیست. هدف ما افزایش توانایی ها و مهارت های او برای زندگی آینده اش است و نگرانیم که از آنها عقب بماند. ما قصد داریم قبل از اینکه مغز کودک حدود ۳ تا ۵ سالگی اولین مرحله پیرایش داده ها را انجام دهد و به جست وجوی سلول های غیرفعال خود بپردازد تا آنها را حذف کند، همه سلول ها را به صورت پویا و فعال درآوریم.

مغز ما سعی می کند سلول های غیرفعالی که بی جهت فضا اشغال کردند و انرژی مصرف می کنند منزوی کند و در عوض بر راه ارتباطی دیگر سلو ل هایی که ارتباط فعالی با هم دارند بیفزاید. قضیه پیچیده است اما با مثال ساده ای می توان گفت مغز ما مانند مهندس باهوشی عمل می کند که برای سهولت عبور و مرور بین دو شهر پرتردد علاوه بر گسترش مسیرهای اصلی، مسیرهای فرعی و میانبر هم می سازد و هزینه و انرژی لازم را از منابع بین شهری که آنچنان ارتباطی با هم ندارند تامین می کند. به هر حال نیازی نیست سلول هایی که غیرفعال اند انرژی مساوی با سلول های فعال دریافت کنند. حالا خود شما بگویید اگر کودک ۱۵ ماهه به مهارت های لازم برسد و اطلاعات بیشتر و بیشتری به او بدهید و در نهایت تعداد سلول های غیرفعال و حذف شده کمتر شوند آیا در بزرگسالی سرعت پردازش اطلاعات و قدرت استفاده از بخش های مختلف مغزش مساوی با نمونه دوم است که والدینش تا ۳ یا ۵ سالگی کاری به کار او نداشته اند؟

شایدهمین حالا با خود بگوییدچه عجله ای برای چهار دست و پا رفتن، راه افتادن یا سخن گفتن بچه ها وجود دارد؟ بسیاری از کودکان در خانواده ما تا ۲ سالگی یا حتی بیشتر نه راه می رفتند و نه حرف می زدند اما حالا مانند دیگر بچه ها مشغول شیطنت هستند....این موضوع ها که غصه خوردن ندارد؛ چیزی نیست؛ درست می شود! حتی پزشکان هم می گویند نقاط عطف تکاملی تقریبی و میانگین هستند. این روند امکان دارد در خانواده ای مورثی باشد پس جای نگرانی نیست.همه صحبت های شما و افکاری که به ذهنتان می رسد، درست هستند اما مطمئنم بعد از همراه شدنتان با سوژه این هفته و دانستن واقعیت هایی که از آن بی خبرید نظر خود را تغییر خواهید داد و قطعا از خود می پرسید آیا کودک شما هم اختلال تکاملی دارد یا نه؟

پسر دو ساله ای که هنوز نمی تواند صحبت کندوقادر به بیان تعدادی کلمه نیست ودر مقایسه با همسالانش عقب ‌تر است. شما به یاد می ‌آورید که خواهر او در این سن می ‌توانست یک جمله کامل را بیان کند. به امید این که او بزودی بهبود خواهد یافت، مشورت با متخصصان را به تاخیر می ‌اندازید. شما به خود می ‌گویید «برخی بچه‌ها سریع شروع به راه رفتن می‌ کنند و برخی سریع‌ تر صحبت می ‌کنند، پس جای نگرانی نیست»!

این نگرانی در بین والدین فرزندانی که در صحبت کردن تاخیر دارند، ‌رایج است. اگر چه ممکن است والدین آهسته بودن رشدرا در جنبه ‌های دیگری از فرزند خود نیز مشاهده کنند اما در مشورت با متخصصان تردید داشته و آن را به تاخیر می ‌اندازند. برخی حتی برای خود دلیل‌‌ هایی نیز می ‌آورند مثلا در خصوص دیر زبان باز کردن کودک خود می ‌گویند «او بزرگ ‌تر خواهد شد و مشکلش رفع می ‌شود» یا «او به کارهای فیزیکی بیشتر از صحبت کردن علاقه دارد.» دانستن این که در صحبت کردن و مهارت‌ های کلامی چه چیز معمول و نرمال است و چه چیز نیست، ‌می‌ تواند به شما کمک کند که بدانید کودکتان واقعا نیاز به کمک دارد یا خیر.

نیمکره چپ مغز انسان به مهارت‌های زبانی او مربوط می‌شود و گفتار نیز در واقع همان توانایی‌های زبانی است که تغییر شکل داده و قابل شنیدن می‌شود. بنابراین برای این ‌که فردی بتواند بخوبی صحبت کند، علاوه بر این ‌که مغز و سیستم اعصاب، اندام‌های گفتاری و گوش او باید سالم باشد، داشتن هوش بیشتر از 50 درصد و حافظه شنیداری و بینایی مناسب نیز ضروری است.کودکان به طور طبیعی از دوران نوزادی صداهای گفتاری را از محیط اطراف جذب می‌کنند و از حدود 6 ماهگی شروع به قان و قون کردن می‌کنند. البته باید توجه داشته باشید آنچه بچه‌ها در این سنین می‌گویند، معنای خاصی ندارد و به چیز مشخصی اطلاق نمی‌شود؛ به عنوان مثال تکرار کلمه «ماما» یا «بابا» به معنای کلمات «مادر» و «پدر» نیست و فقط بازی با صداهایی است که زیاد در محیط می‌شنوند.به طور معمول کودکان از یکسالگی شروع به حرف زدن می‌کنند و در این سن تعداد واژگان بیانی آنها به طور متوسط سه کلمه است؛ البته تعداد دقیق کلمات متفاوت بوده و ممکن است بچه‌ای در یکسالگی کمتر از 3 کلمه یا بیشتر از آن بگوید. در یک سال و نیمگی هم تعداد واژه‌ها به طور متوسط باید 20 عدد باشد و در 2 سالگی این تعداد به 50 عدد می‌رسد. وقتی کودک 3 ساله می‌شود، تعداد کلمات ناگهان افزایش چشمگیری می‌یابد و انتظار می‌رود کودک 900 کلمه داشته باشد.


هنگامی که تعداد واژه‌ها به 50 عدد می‌رسد یعنی از حدود 2 سالگی، کودک بتدریج کلمات را کنار هم می‌گذارد و شروع به جمله‌سازی می‌کند. بنابراین انتظار داریم کودکان در 2 سالگی بتوانند بیان عبارت‌های دو کلمه‌ای و جمله گفتن را آغاز کنند.سن حرف زدن بچه‌ها و تعداد لغاتی که باید در سنین مختلف داشته باشند، به طور متوسط بیان می‌شود و هیچ وقت برای همه یکسان نیست،گاهی ممکن است کودکان دیرتر از سنی که گفته شد، شروع به صحبت کنند و در این زمینه تاخیر داشته باشند؛ به طوری که گفته می‌شود یک دختر ممکن است بدون این ‌که مشکلی داشته باشد، تا 2سالگی حرف نزند و همچنین یک پسر ممکن است بدون وجود مشکل تا 3 سالگی صحبت نکند.

خصوصیات یک کودک با توانایی گفتار سالم و بدون تاخیر: شیرخوار شما به تدریج باید مهارت هایی را به دست آورد و اگر هیچ یک آنها را کسب نکرده باشد در معرض خطر پیشرفت اختلالات تکاملی است. قبل از بیان علائم هشدار یادآوری می کنم که وجود هر یک از علامت های ذیل صرفا نشانه نیاز به مراقبت و توجه بیشتر به رشد توانایی های کودک است و به هیچ وجه نمی توان در قدم اول بدون معاینه کامل شیرخوار انگ بیمار بودن را به وی زد. بسیاری از اختلال ها می تواند ناشی از محیطی باشند که کودک در آن رشد می کند و با تغییر شرایط محیط زندگی می توان از تاخیرهای تکاملی جلوگیری کرد. کودکی که با او بازی نمی شود، مادر حوصله وقت گذاشتن با او را ندارد و محیط خانواده از نظر روانی متشنج است، از محیط خود محرک های خوبی برای تکامل به دست نمی آورد، هرچند که خودش بیمار نباشد. البته قابل ذکر است که تغذیه شیرخوار با شیر مادر جلوی بروز بسیاری از اختلالات را می گیرد. این کودکان محرک های محیطی را بهتر تجزیه و تحلیل می کنند و آرامش بیشتر و خواب بهتری دارند. در یافتن مشکل فرزندتان در توانایی ایجاد ارتباط و اطمینان پیدا کردن از نیاز او به توجهات و درمان ‌های خاص پزشکی، حائز اهمیت و البته کمی سخت است. البته می‌ توان با دانستن قوانین کلی در مورد خصوصیات یک کودک سالم و مقایسه فرزند خود با این خصوصیات تا حدودی به مشکل او پی برد.

 
قبل از 12 ماهگی

کودکان در این سن باید بتوانند نشانه‌ هایی را از خود بروز بدهند که نشان ‌دهنده استفاده از صداها برای ایجاد ارتباط با محیط اطراف باشد. اولین مراحل پیشرفت گفتاری، ایجاد صداهای نامفهوم توسط کودک است. همین‌ طور که کودک بزرگ ‌تر می ‌شود (حدود 9 ماهگی)‌ او شروع ردیف کردن صداها می ‌کند و سعی دارد تا آواهای مختلف را به هم پیوند بدهد و کلماتی مثل «ماما» و «بابا» را (بدون این‌که واقعا معنای دقیق این کلمات را بداند)‌ بیان کند.

12 تا 15 ماهگی

کودکان در این سنین باید محدوده وسیعی از اصوات کلامی را به کار ببرند و حداقل یک یا چند کلمه صحیح را بیان کنند (نه فقط «ماما» و «بابا»)‌. کلماتی مثل «توپ» از کلمات ابتدایی‌ است که کودک قادر به گفتن آن است. فرزند شما باید همچنین قادر به فهم و انجام دستورات باشد (مثلا «لطفا آن اسباب ‌بازی را به من بده.»)‌

 
18 تا 24 ماهگی

کودک باید تا 18 ماهگی دامنه لغاتی در حد 20 کلمه داشته باشد و تا 2 سالگی قادر باشد حدود 50 کلمه یا بیشتر را بیان کند؛ به کودک باید یاد داده شود که دو کلمه را با هم ترکیب کند مثل «بابا رفت.» یک کودک 2 ساله قادر به انجام دستورات دو قسمتی می‌باشد (مثلا لطفا عروسکت را بردار و لیوانت را به من بده.)‌

 
2 تا 3 سالگی

در این سن،‌ والدین اغلب شاهد یک تحول اساسی در صحبت کردن کودک خود هستند. دامنه لغات کودک شما به یکباره افزایش می ‌یابد و او می ‌تواند 3 کلمه یا بیشتر را با هم ترکیب کرده و جمله بسازد.درک کودک نیز در این سنین افزایش می ‌یابد. تا سن 3 سالگی کودک شروع به فهم این مطلب می‌ کند که «آن را روی میز قرار بده» یا «آن را زیر تخت بگذار» چه تفاوتی با هم دارند. در این دوران کودک شما همچنین باید شروع به تشخیص رنگ‌ ها و درک صفت‌ ها کند (مثل «بزرگ» در مقابل «کوچک»)‌.

 
اختلاف بین گفتار و زبان

اغلب «گفتار» و «زبان» با هم اشتباه می ‌شوند اما یک فرق اساسی بین آن دو وجود دارد: «گفتار» بیان کلامی زبان است و شامل تلفظ شمرده کلمات می ‌شود. اما «زبان» وسیع ‌تر است و به کل سیستم بیان و دریافت اطلاعات به روشی قابل فهم، مربوط می‌ شود. زبان چیزی است که طی یک ارتباط، فهمیده و فهمانده می ‌شود؛ به صورت کلامی، غیر کلامی یا نوشتاری.اگر چه مشکلات در گفتار و زبان با هم متفاوت است،‌ اما این دو اغلب با هم همپوشانی دارند. کودکی که مشکلات زبانی و تکلمی دارد شاید قادر به تلفظ صحیح کلمات باشد اما نتواند بیش از دو تای آنها را در کنار هم بیاورد. در مورد کودک دیگر ممکن است فهم گفتارش سخت باشد اما او قادر به استفاده از لغات و اصطلاحات برای بیان نظراتش باشد و دیگری ممکن است بتواند خوب صحبت کند اما در انجام دستورات و فهم آنها مشکل داشته باشد.

 
نشانه‌ های وجود مشکل احتمالی

اگر شما در مورد گفتار و تکلم کودک خود نگران هستید، در اینجا به چند نکته اشاره شده که با توجه به‌ آنها می ‌توانید در خصوص مشکل داشتن فرزندتان مشکوک شوید:باید نسبت به کودکی که به صداها پاسخ نمی ‌دهد یا نمی ‌تواند با در‌ آوردن صدا، منظور خود را برساند، دقیق باشید. بین 12 تا 24 ماهگی اگر در کودکتان موارد زیر را می ‌بینید آن را پشت گوش نینداخته و پیگیر باشید:

‌ استفاده نکردن از اشاره و ادا مثل تکان دادن دست در هنگام خداحافظی تا 12 ماهگی.

* استفاده از ایماء و اشاره در ارتباطات به جای به کارگیری کلمات تا 18 ماهگی.

* داشتن مشکل در تقلید صدا تا 18 ماهگی.

* داشتن مشکل در فهم درخواست ‌های کلامی ساده و انجام آنها.

قبل از 12 ماهگی،‌ کودک باید به صداها هم توجه نشان دهد کودکانی که نسبت به صداها عکس ‌العمل نشان نمی ‌دهند ممکن است دچار مشکلات شنوایی باشند.اگر کودک بزرگ‌ تر از 2 سال مشکلات زیر را داشت، حتما او را توسط متخصص مورد سنجش و بررسی قرار دهید:

* اگر او فقط می‌ تواند کلمات و عکس ‌العمل ‌ها را تقلید کند و خود قادر به تولید کلمات یا اصطلاحات به طور خود آگاهانه نیست.

* اگر فقط قادر به بیان صداها و کلمات خاصی که تکرار می ‌شوند می‌ باشد و نمی ‌تواند از گفتار برای ارتباط بیشتر استفاده کند.

* نمی ‌تواند دستورات ساده را بفهمد و اجرا کند.

* اگر تن صدای نا متعارفی دارد (مثلا صدای خشن و گوشخراش یا صدای تو دماغی دارد)‌.

* اگر گفتار کودک نسبت به سنش، قابل فهم نباشد. والدین باید حدود نیمی از گفتار کودک خود را در 2 سالگی متوجه شوند و در 3 سالگی حدود سه چهارم آن را بفهمند. تا 4 سالگی کلام کودک باید تقریبا به طور کامل فهمیده شود حتی به وسیله افرادی که او را نمی ‌شناسند.

 
http://www.aftabir.com/articles/health_therapy/illness/images/ab4aea90ec29e601c141ba24ca546f2e.jpg
دلایل تاخیر کلامی و زبانی: عوامل زیادی می‌ تواند باعث تاخیر کلامی و زبانی کودک شود. مثلا یکی از آن عوامل،‌ معیوب بودن سیستم تکلم کودک مثل مشکل در زبان یا سقف دهانش است. تا خوردن زیر زبان می‌ تواند حرکت زبان را در تولید کلام، محدود کند.بیشتر کودکانی که تاخیر کلامی دارند ممکن است مشکلاتی در مغز داشته باشند به طوری که ارتباط کافی در مغز برای ایجاد و تولید کلام وجود نداشته باشد. این نوع کودکان با مشکل در استفاده از لب ‌ها، زبان و فک برای تولید آوا مواجه هستند.

مشکلات گفتاری می ‌تواند تنها مشکل حاصله باشد یا شاید با مشکلات دیگری مثل مشکل در بلع هم همراه باشد. تاخیر در گفتار همچنین می ‌تواند نشان دهنده یک تاخیر کلی در همه زمینه ‌های رشد کودک باشد.مشکلات شنیداری نیز معمولا به تاخیر در سخن گفتن ارتباط دارد. پس اگر کودکی دچار مشکل گفتاری است حتما باید از نظر شنیداری آزمایش شود. چنین کودکانی احتمالا در فهم، تقلید و گفتار مشکل دارند.عفونت گوش،‌ خصوصا عفونت ‌های مزمن می ‌تواند روی قدرت شنیداری تاثیر بگذارد. باید به عفونت ‌های ساده ‌گوش (که می ‌تواند یک تهدید باشد)‌ اهمیت داد اگر چه شاید تاثیری روی گفتار نداشته باشد.

 گفتار درمانی
اگر خودتان یا پزشک کودکتان در خصوص مشکل ‌دار بودن کودک مشکوک شدید، یک آزمایش و بررسی مقدماتی توسط متخصص گفتار درمانی، بسیار ضروری است.متخصص گفتار درمانی، ابتدا به مهارت‌ های کلامی و زبانی کودک توجه کرده و آن را با توجه به جنبه ‌های دیگر رشد کودک بررسی می ‌کند. او تست ‌های استانداردی را انجام می‌ دهد و به دنبال نکته بر جسته ‌ای در خصوص پیشرفت گفتاری و زبانی کودک می ‌گردد. او بررسی می‌کند که کودک چقدر می ‌فهمد، چه می ‌تواند بگوید، آیا کودک سعی در برقراری ارتباط به روش ‌های دیگر مثل اشاره کردن و تکان دادن سر و غیره به جای گفتار دارد، او وضوح کلام کودک را بررسی می‌ کند، وضعیت دهان او (زبان، دهان و سقف آن) و عملکرد بخش‌ های مختلف دهان برای صحبت کردن و حتی غذا خوردن و بلع را مورد بررسی دقیق قرار می ‌دهد.اگر او تشخیص داد که کودکتان نیاز به درمان دارد، نقش شما در این زمینه بسیار حیاتی است. او به شما می ‌آموزد که چگونه در خانه با کودک خود تمرین کنید تا مهارت ‌های گفتاری او را بهبود ببخشید.

 
اقدامات والدین
ما با دو گروه از خانواده ها مواجه ایم. یکی والدینی که به طور غیرواقع بینانه ای مضطرب هستند و مدام با بروز هر تغییر حالت جسمی یا عادتی که در فرزندشان می تواند به دلایل عادی به وجود آید او را برای ویزیت نزد پزشکان مختلف می برند و در سوی دیگر این طیف، والدینی هستند که با اینکه می بینند فرزندشان مانند همسالان نیست به جای چاره جویی در پی بهانه تراشی و رفع مسوولیت هستند. بسیاری از نمونه های مشابه این خانواده ها وقتی به داد بچه می رسند که فرصت مناسب درمانی از دست رفته است.

پیشرفت در گفتار مخلوطی از طبیعت و ذات کودک و آموخته‌ ها و تربیت او است. ژنتیک می ‌تواند در این میان موثر باشد و هوش و استعداد کودک در یادگیری گفتار به او کمک کند اما به هر حال محیط اطراف هم بسیار تاثیرگذار است و نحوه تربیت کودک در توانمندی‌ های او نقش مهمی ایفا می ‌کند. وقتی در گفتار، زبان، شنوایی یا در رشد کودک مشکلاتی وجود داشته باشد، مداخله سریع والدین کودک می‌ تواند به او کمک کند. وقتی شما فهم بهتری از دلیل حرف نزدن کودک خود داشته باشید، می ‌توانید راه ‌هایی را برای بهبود رشد گفتاری او یاد بگیرید. در اینجا چند نکته کلی که در این زمینه می‌ توانید در منزل به کار برده و توسط آن به رشد گفتاری فرزندتان کمک کنید، آورده شده است:زمان زیادی را به برقراری ارتباط با کودکتان اختصاص دهید حتی در دوران نوزادی او. با او حرف بزنید، برایش شعر بخوانید و او را تشویق کنید تا صداها و اشارات را تقلید کند.

برای کودک خود کتاب بخوانید. این کار را از 6 ماهگی یا حتی زودتر آغاز کنید. حتما لازم نیست که همه کتاب را برای او بخوانید، کتاب‌ هایی که مناسب سن اوست و دارای تصاویری است که او را تشویق به تماشای آنها می‌ کند تهیه کنید. کم‌ کم سعی کنید به تصاویر اشاره کنید و نام آنها را بیان کرده و او را به این کار تشویق کنید. سپس می ‌توانید به صورت شعر وار برای او کتاب بخوانید.

از موقعیت ‌های روزانه برای تقویت گفتار کودک استفاده کنید. به عبارت دیگر با او در طی روز صحبت کنید. مثلا اسم میوه ‌ها را در مغازه میوه فروشی به او بگویید، به او توضیح دهید که در حین درست کردن غذا یا تمیز کردن خانه چه می‌ کنید، به اشیاء منزل اشاره کنید و در حین رانندگی نظر او را به صداهای اطراف خود جلب کنید. از او سوالاتی بپرسید و پاسخ‌ های او را تصدیق کنید (حتی اگر فهم آنها سخت باشد.) منظور خود را به صورت ساده بیان کنید اما هرگز از «کلام بچگانه» استفاده نکنید و سعی نداشته باشید تا با لحن یک کودک صحبت کنید. هر چه زودتر به مشکلات گفتاری کودک خود پی ببرید، بهتر می‌توانید او را درمان کنید. شما در قبال فرزند خود مسوول هستید. با کمک گرفتن بموقع از متخصص و وقت گذاشتن، کودک شما در آینده قادر به برقراری ارتباط مناسب با شما و دنیای اطراف خواهد بود.

بچه ها برای رشد نیازمند امنیت و محیطی آرام و پرعاطفه هستند. گاهی اوقات والدین آنچنان درگیر مشغله های کاری و اجتماعی، ادامه تحصیل یا خدای ناکرده درگیری های جدی با همسر و خانواده می شوند که از یاد می برند کودک یک ساله آنها مراحل رشدش را به درستی طی می کند یا خیر. مادران شاغل باید طوری تنظیم وقت و برنامه داشته باشند که در درجه اول به خود و سلامت جسمی و روانی خویش بپردازند و دقت کنند مبادا به رابطه دوستانه ای که با همسرشان دارند خدشه وارد شود، در ثانی باید برای فرزندان خود به طور جداگانه و برحسب سن و موقعیت شان وقت بگذارند. نباید فشار کاری آنها را از این موارد غافل کند. شاید لازم باشد تاکید کنم اگر با همسرتان کشمکش دارید باید به خاطر فرزند کوچک و در حال رشدتان هر چه سریع تر نسبت به حل و فصل آن اقدام کنید. گاهی دیده ایم کودک یک ساله ای که در حال زبان باز کردن است به خاطر اختلاف والدین و حتی طلاق دچار لکنت می شود و تا آخر عمر با این مشکل درگیر خواهد بود.